Ostrowiec Świętokrzyski www.ostrowiecnr1.pl

Jasne — poniżej ostrzejsza wersja, ale nadal profesjonalna: satyra jest skierowana przede wszystkim w biurokratyczny rebranding i mnożenie skrótów, a nie w samą ideę pomocy społecznej.

___

CUS, czyli kiedy MOPS dostaje aktualizację systemu

Kiedyś był MOPS. Skrót prosty, swojski i zrozumiały. Człowiek wiedział, że za tymi czterema literami stoi instytucja, do której można zwrócić się o pomoc.

Ale czasy się zmieniają. MOPS przeszedł więc swoistą kurację odmładzającą i pojawił się CUS – Centrum Usług Społecznych.

Brzmi nowocześnie. Europejsko. Projektowo. Prawie jak platforma cyfrowa, którą trzeba będzie najpierw zaktualizować, a potem zalogować się przez profil zaufany.

Mieszkaniec jednak patrzy na nowy szyld i pyta:

– A co się właściwie zmieniło?

I tutaj zaczyna się najlepsza część.

Bo jeżeli CUS ma być w praktyce MOPS-em 2.0, to warto już dzisiaj przygotować roadmapę dalszego rozwoju.

MOPS 3.0

Wersja przeznaczona dla mieszkańca, który przeżył już dwie reformy nazewnictwa.

Nowe logo, nowy regulamin, nowa prezentacja PowerPoint i obowiązkowo konsultacje społeczne dotyczące nazwy kolejnej jednostki.

MOPS 4.0

Wersja inteligentna.

System sam rozpoznaje potrzeby mieszkańca, generuje formularz, odsyła go do właściwej komórki, po czym informuje:

„Pański wniosek został przekazany do jednostki właściwej do przekazania wniosku do jednostki właściwej.”

Pełna automatyzacja.

A po drodze pojawia się SRUS

Skoro mamy CUS, to dlaczego nie SRUS?

Społeczny Rzecznik Usług Społecznych.

A wtedy możemy stworzyć cały ekosystem:

CUS – Centrum Usług Społecznych.

SRUS – Społeczny Rzecznik Usług Społecznych.

CUS-SRUS – system wzajemnego wspierania się skrótów.

I tu mieszkańcowi może się już pomylić, czy uczestniczy w reformie pomocy społecznej, czy w konkursie na najbardziej kreatywny skrót roku.

Oczywiście można żartować ze słowa „CUS”, które fonetycznie może niektórym przypominać „cudzesy”. Można też stworzyć satyryczne „CUS-SRUS”.

Ale żart powinien trafiać w sedno:

Nie chodzi o to, jak nazywa się instytucja. Chodzi o to, czy człowiek, który potrzebuje pomocy, rzeczywiście ją otrzyma.

Bo można zmienić MOPS na CUS, CUS na CUS 2.0, a później uruchomić MOPS 3.0 i MOPS 4.0.

Można wymienić szyld, logo, formularze i stworzyć trzy nowe zespoły do obsługi czterech nowych skrótów.

Tylko że mieszkaniec nadal będzie miał jedno, bardzo staromodne pytanie:

„Dobrze. To gdzie mam przyjść i kto mi pomoże?”

I może właśnie od tego powinna zaczynać się każda modernizacja.

Nie od skrótu.

Od człowieka.

Bo jeśli po kolejnej reformie największą zmianą jest nowa tabliczka na budynku, to mamy nie tyle MOPS 2.0, ile po prostu:

MOPS – aktualizacja nazwy zakończona pomyślnie.

Aktualizacja pomocy społecznej – trwa. ;-)

"Szukam pewnej blondynki którą minąłem 19 Sierpnia | Ty jak widać nie masz tego problemu, dupa groszem nie śmierdzi... Gość_greeneyed 2026-08-30, 12:32 "

Miasto też chyba GROSiem nie trąca... :)

10 sty 2025 W Urzędzie Miasta Ostrowca Św. zaprezentowano projekt „Generator Rozwoju dla Ostrowca Świętokrzyskiego" (GROŚ), który ma poprawić jakość życia mieszkańców oraz wprowadzić miasto na wyższy poziom w obszarach społecznych, gospodarczych i ekologicznych. https://naostro.info/ostrowiec-swietokrzyski-stawia-na-rozwoj-i-innowacje/ https://um.ostrowiec.pl/aktualnosci/konferencja-prasowa-dotyczaca-projektu-generator-rozwoju-dla-ostrowca-swietokrzyskiego.html

https://duckduckgo.com/?q=GRO%C5%9A+Generator+Rozwoju+Ostrowca+%C5%9Awi%C4%99tokrzyskiego

Nie dajcie się zwieść! NaOSTRO to kolejna tuba propagandowa lokalnej kliki.

https://naostro.info/kolorowe-wyprawki-dla-najmlodszych-ostrowczan/

https://um.ostrowiec.pl/aktualnosci/mniej-wydatkow-na-start-przedszkolna-wyprawka-od-miasta.html

[ 2 dni temu ] Koniec z 300 zł na wyprawkę? PiS składa konkretną propozycję - Dobry Start 800+ zamiast 300 zł! 300 zł wyprawki szkolnej ustalono jeszcze w 2018 roku. Od tego czasu ceny mocno wzrosły, a świadczenie ani razu nie zostało podniesione. https://niezalezna.pl/polska/koniec-z-300-zl-na-wyprawke-pis-sklada-konkretna-propozycje-az-800-zl/578452

___

Kto i za co konkretnie był nagradzany lub odbierał oficjalne podziękowania w MOPS / CRL w Ostrowcu? Pracownicy socjalni itp. Czy miasto wydawała z tego tytułu pieniądze jakieś? Były takie różne wydarzenia opisywane w lokalnych mediach?

Tak. Przejrzałem już lokalne media, strony miasta, dawnego MOPS/CUS, CRL i dokumenty samorządowe. Jest sporo takich przypadków, ale trzeba rozdzielić trzy różne rzeczy: nagrody dla konkretnych pracowników, podziękowania/wyróżnienia oraz koszty samych uroczystości. I jeszcze jedno: od 1 stycznia 2025 r. MOPS został przekształcony w Centrum Usług Społecznych (CUS). ([cusostrowiec.4bip.pl][1])

### 1. Konkretne nagrody dla osób z MOPS/CUS

Najbardziej jednoznaczny przypadek znalazłem w 2022 r.

Agnieszka Piotrowska i Katarzyna Łasak otrzymały indywidualne nagrody Ministra Rodziny i Polityki Społecznej za projekt „Szkoła Rodziny” – za inicjatywę i zaangażowanie w realizację projektu socjalnego dla rodziny. Projekt obejmował rodziny mające trudności opiekuńczo-wychowawcze; wcześniej działał w latach 2019–2021 i był kontynuowany. ([mopsostrowiec.pl][2])

Drugim nagrodzonym rozwiązaniem MOPS było Organizowanie Społeczności Lokalnej. Była to metoda pracy polegająca nie tylko na pomocy pojedynczej osobie, ale na aktywizowaniu całej społeczności – m.in. osób bezdomnych, osób z niepełnosprawnościami i mieszkańców Częstocic. ([Radio Ostrowiec][3])

W materiałach CUS jako sukcesy MOPS/CUS wymienione są również:

* Magdalena Salwerowicz – nagroda Ministra Rodziny i Polityki Społecznej,

* Agnieszka Piotrowska – nagroda MRiPS w 2022 r.,

* Katarzyna Łasak – nagroda MRiPS w 2022 r.,

* Magdalena Salwerowicz – podziękowania Wojewody Świętokrzyskiego z 2023 r.,

* Dorota Struska – „Osobowość Roku 2024” w powiecie ostrowieckim. ([cus.ostrowiec.pl][4])

W przypadku Doroty Struskiej jest to szczególnie dobrze udokumentowane: w maju 2025 r. otrzymała tytuł Osobowość Roku 2024 w powiecie ostrowieckim oraz pierwsze miejsce w kategorii „Działalność społeczna i charytatywna”. Była wtedy koordynatorką ds. programów i projektów w CUS. ([cus.ostrowiec.pl][5])

### 2. Były też oficjalne uroczystości dla pracowników

Bardzo wyraźny przykład to Dzień Pracownika Socjalnego 21 listopada 2024 r.

W Ostrowieckim Browarze Kultury odbyła się uroczystość, podczas której wręczono wyróżnienia niemal 60 pracownikom placówek gminnych i powiatowych. Byli wśród nich pracownicy MOPS, PCPR, GOPS-ów i innych jednostek pomocy społecznej. ([Radio Ostrowiec][6])

Co ważne, to wydarzenie było opisywane przez Radio Ostrowiec, a także przez lokalne portale i oficjalne strony samorządowe. Oficjalny materiał powiatowy mówi wprost o wręczaniu statuetek, podziękowań i kwiatów. ([Gov.pl][7])

Czyli nie było to tylko symboliczne „dziękujemy na stronie internetowej” – faktycznie organizowano uroczystości i wręczano materialne wyróżnienia.

### 3. Ale trzeba uważać na określenie „nagroda”

Nie każde „nagrodzenie” oznacza nagrodę pieniężną dla pracownika.

Przykładowo:

* nagroda ministra – to nagroda zewnętrzna, przyznana przez ministerstwo;

* statuetka / dyplom / kwiaty – może być finansowana przez organizatora uroczystości;

* nagroda pieniężna pracownika – to już zupełnie inna kategoria i wymagałaby znalezienia konkretnej informacji w dokumentacji finansowej/kadrowej;

* „Osobowość Roku” Doroty Struskiej – to plebiscyt „Echa Dnia”, a nie nagroda przyznana przez miasto. ([Echo Dnia][8])

### 4. Czy miasto faktycznie wydawało na to pieniądze?

Tak – można wykazać, że samorząd finansował działalność tych jednostek i organizację wydarzeń, ale na tym etapie nie mam jeszcze podstaw, żeby powiedzieć: „miasto wydało X zł na nagrody dla pracowników MOPS”.

To istotne rozróżnienie.

Przykładowo w sprawozdaniu za 2024 r. wykazano, że utrzymanie Centrum Rozwoju Lokalnego kosztowało gminę 3 364 637,14 zł, w tym 1 659 069,03 zł na wynagrodzenia z pochodnymi, a 1 705 568,11 zł na bieżące utrzymanie jednostki. ([Dziennik Świętokrzyski][9])

To jednak nie oznacza, że ta kwota została wydana na nagrody czy uroczystości.

Podobnie w przypadku MOPS/CUS – trzeba zejść do konkretnych pozycji klasyfikacji budżetowej, ewentualnie rejestru umów, faktur/zamówień i sprawozdań jednostki.

### 5. A CRL?

Tutaj sytuacja jest trochę inna.

Centrum Rozwoju Lokalnego jest miejską jednostką budżetową i rzeczywiście organizuje bardzo dużo wydarzeń, konkursów i gal, w których wręczane są nagrody, statuetki czy upominki.

Przykładowo:

* konkurs „Lokalne – NIEBANALNE” – nagrody dla uczniów, część fundowana przez CRL, część przez osoby prywatne; ([Centrum Rozwoju Lokalnego Ostrowiec][10])

* „Dzisiaj uczeń, jutro przedsiębiorca” – statuetki/podziękowania i nagrody; ([Centrum Rozwoju Lokalnego Ostrowiec][11])

* Jarmark Młodych Przedsiębiorczych – nagrody ufundowane przez CRL i Starostę; ([Centrum Rozwoju Lokalnego Ostrowiec][12])

* od 2026 r. konkurs „Żelazne Skrzydła Biznesu” – statuetki dla firm, organizowany przez CRL pod patronatem prezydenta miasta. ([Centrum Rozwoju Lokalnego Ostrowiec][13])

Natomiast nie znalazłem na razie równie wyraźnego materiału wskazującego, że CRL regularnie przyznawał swoim własnym pracownikom nagrody finansowe. Są natomiast oficjalne podziękowania dla pracowników i dyrektorów za organizację wydarzeń.

### 6. Jest jeszcze ciekawy wątek: podziękowania personalne

Przykładowo przy zmianie dyrektora CRL w 2024 r. zespół oficjalnie podziękował Agnieszce Rogalińskiej za osiem lat pracy, wsparcie i zaangażowanie. Sama Rogalińska podziękowała pracownikom za współpracę. ([Centrum Rozwoju Lokalnego Ostrowiec][14])

Z kolei pracownicy PCPR otrzymywali podziękowania od dyrektor CRL za współpracę przy wspólnych inicjatywach. ([Gov.pl][15])

To pokazuje, że w Ostrowcu funkcjonował dość rozbudowany zwyczaj publicznego honorowania ludzi związanych z miejskimi/powiatowymi instytucjami społecznymi.

---

## Co moim zdaniem warto teraz sprawdzić

Jeżeli pytasz o to w kontekście „ile dokładnie publicznych pieniędzy poszło na nagrody, statuetki, kwiaty, uroczystości, poczęstunki itd.?”, to samo Google tego nie rozstrzygnie.

Mogę zrobić znacznie głębszy audyt dokumentów Ostrowca, np. za 2019–2025, i zestawić w tabeli:

| Rok | Osoba | Stanowisko | Za co wyróżniona | Kto przyznał | Rodzaj nagrody | Uroczystość | Źródło finansowania | Kwota |

| 2022 | Agnieszka Piotrowska | MOPS | Szkoła Rodziny | MRiPS | nagroda ministra | Warszawa | państwowe | do ustalenia |

| 2022 | Katarzyna Łasak | MOPS | Szkoła Rodziny | MRiPS | nagroda ministra | Warszawa | państwowe | do ustalenia |

| 2023 | Magdalena Salwerowicz | dyrektor MOPS | działalność społeczna | Wojewoda | podziękowanie | — | do ustalenia | — |

| 2024 | pracownicy MOPS/CUS i innych jednostek | różne | praca socjalna | samorządy | statuetki/podziękowania/kwiaty | Browar Kultury | do ustalenia | do ustalenia |

| 2025 | Dorota Struska | CUS | działalność społeczna | Echo Dnia/plebiscyt | Osobowość Roku | gala | organizator plebiscytu | do ustalenia |

I właśnie tę ostatnią kolumnę da się próbować ustalić z BIP, sprawozdań budżetowych, rejestrów umów/zamówień i zarządzeń.

Jeżeli chcesz, mogę zrobić pełne zestawienie „MOPS/CUS + CRL + Urząd Miasta, 2018–2026”, ze szczególnym naciskiem na konkretne osoby, konkretne nagrody/podziękowania oraz każdą wykrytą złotówkę wydaną przez miasto na te cele. To byłoby już coś w rodzaju małego audytu dokumentów i lokalnych mediów.

[1]: https://www.cusostrowiec.4bip.pl/upload/plik%2C20250526120116%2Csprawozdanie_zi_za_2024.pdf "SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI"

[2]: https://mopsostrowiec.pl/page/2/ "Aktualności - Strona 2 z 13 - Archiwalna Strona CUS/MOPS w Ostrowcu Świętokrzyskim"

[3]: https://radioostrowiec.pl/2022/11/21/pracownicy-mops-w-ostrowcu-ze-specjalnymi-nagrodami-ministra-rodziny-i-polityki-spolecznej/ "Pracownicy MOPS w Ostrowcu ze specjalnymi nagrodami ministra rodziny i polityki społecznej – Radio Ostrowiec"

[4]: https://cus.ostrowiec.pl/nasze-sukcesy/ "Nasze sukcesy - Centrum Usług Społecznych w Ostrowcu Świętokrzyskim"

[5]: https://cus.ostrowiec.pl/2025/05/16/osobowosc-roku-2024-w-powiecie-ostrowieckim/ "Osobowość Roku 2024 w powiecie ostrowieckim - Centrum Usług Społecznych w Ostrowcu Świętokrzyskim"

[6]: https://radioostrowiec.pl/2024/11/21/w-ostrowcu-swietowano-dzien-pracownika-socjalnego/ "W Ostrowcu świętowano Dzień Pracownika Socjalnego – Radio Ostrowiec"

[7]: https://samorzad.gov.pl/web/powiat-ostrowiecki/sercem-na-dloni-wyrozniono-pracownikow-socjalnych-w-dniu-ich-swieta "Sercem na dłoni wyróżniono Pracowników Socjalnych w dniu ich święta - Powiat Ostrowiecki - Portal gov.pl"

[8]: https://echodnia.eu/swietokrzyskie/dorota-struska-osobowoscia-roku-2024-w-powiecie-ostrowieckim-poznaj-ja-zobacz-prywatne-zdjecia/ar/c1p2-27627101 "Dorota Struska Osobowością Roku 2024 w powiecie ostrowieckim. Poznaj ją, zobacz prywatne zdjęcia | Echo Dnia Świętokrzyskie"

[9]: https://edziennik.kielce.uw.gov.pl/WDU_T/2025/2585/oryginal/akt.pdf "Sprawozdanie Prezydenta Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego z dnia 31 marca 2025 r. sprawozdanie opisowe z realizacji budżetu miasta Ostrowca Świętokrzyskiego za 2024 rok"

[10]: https://crl.ostrowiec.pl/2023/11/lokalne-niebanalne-laureaci-4-edycji-konkursu/ "„Lokalne – NIEBANALNE” – laureaci 4 edycji konkursu – Centrum Rozwoju Lokalnego w Ostrowcu Świętokrzyskim"

[11]: https://crl.ostrowiec.pl/2024/03/dzisiaj-uczen-jutro-przedsiebiorca-podsumowanie-warsztatow-dla-8-klasistow/ "„Dzisiaj uczeń, jutro przedsiębiorca” – podsumowanie warsztatów dla 8-klasistów – Centrum Rozwoju Lokalnego w Ostrowcu Świętokrzyskim"

[12]: https://crl.ostrowiec.pl/2025/06/jarmark-mlodych-przedsiebiorczych-mlodzi-z-pomyslami-i-nagrodami/ "Jarmark Młodych Przedsiębiorczych – młodzi z pomysłami i nagrodami! – Centrum Rozwoju Lokalnego w Ostrowcu Świętokrzyskim"

[13]: https://crl.ostrowiec.pl/2026/03/pierwsze-zelazne-skrzydla-biznesu-przyznane/ "Pierwsze „Żelazne Skrzydła Biznesu” przyznane! – Centrum Rozwoju Lokalnego w Ostrowcu Świętokrzyskim"

[14]: https://crl.ostrowiec.pl/2024/05/zmiana-na-stanowisku-dyrektora-crl/ "Zmiana na stanowisku dyrektora CRL – Centrum Rozwoju Lokalnego w Ostrowcu Świętokrzyskim"

[15]: https://samorzad.gov.pl/web/pcpr-ostrowiec-swietokrzyski/dzien-pracownika-socjalnego "Dzień Pracownika Socjalnego - PCPR Ostrowiec Świętokrzyski - Portal gov.pl"

Pan powiedział, że nie ma takiej możliwości, żeby szczur był - a co to jest, jak nie szczur? xD

---

Odp.: Centrum Rozwoju Lokalnego ze stratą 3,72 mln zł https://archive.ph/ljzat

MOPS wersja 1.0 alfa ??? https://youtu.be/iFSdl_idQL8

Znalazłem na stronie LokalnaTV artykuł z 2 czerwca 2023 r. zatytułowany „Czy to koniec problemów mieszkańców bloku przy ulicy Kościuszki?”. Opis pasuje niemal idealnie:

* mieszkańcy bloku nr 5 przy ul. Kościuszki skarżyli się na uciążliwego sąsiada,

* w mieszkaniu było składowisko śmieci,

* mieszkańcy mówili o fetorze i gryzoniach w swoich mieszkaniach,

* interweniowali w SM „Hutnik” i Sanepidzie,

* LokalnaTV rozmawiała z właścicielem mieszkania,

* a następnie ekipa uprzątnęła mieszkanie. https://www.lokalnatelewizja.pl/artykul/23915%2Cczy-to-koniec-problemow-mieszkancow-bloku-przy-ulicy-kosciuszki

---

OSTROWIEC | Rozmowy z posłanką o polityce społecznej rządu Iwona Hartwich, była twarzą protestów w sejmie w 2014 roku rodziców i opiekunów osób z niepełnosprawnościami przeciwko niskim świadczeniom opiekuńczym. Iwona Hartwich od dwóch kadencji jest posłanką Koalicji Obywatelskiej. We wtorek, 25 marca parlamentarzystka gościła w Ostrowcu Świętokrzyskim. https://youtu.be/1xBEHwAD2uo

https://www.lokalnatelewizja.pl/artykul/29213,ostrowiec-rozmowy-z-poslanka-o-polityce-spolecznej-rzadu

---

http://www.ostrowiecnr1.pl/forum/watek/szczur-na-ludwikowie/ - Nasi paparazzi zrobili zdjęcia ;-)

Paparazzo (l.mn. paparazzi) - fotoreporter specjalizujący się w wykonywaniu zdjęć celebrytów, gwiazd, osób publicznych lub prominentów, z zastosowaniem uporczywej i natrętnej taktyki, jak też zwykle z naruszeniem ich prywatności.

http://www.ostrowiecnr1.pl/forum/watek/szczur-juz-jest-wypuszczony-do-mediow-teraz-czekamy-na-reakcje-mieszkancow-nieprawdaz/

naOSTRO to m.in dziennikarstwo śledczo-komentujące, a komentuje głównie "z gościa" na Forum.

"(...) W przypadku Doroty Struskiej jest to szczególnie dobrze udokumentowane: w maju 2025 r. otrzymała tytuł Osobowość Roku 2024 w powiecie ostrowieckim oraz pierwsze miejsce w kategorii „Działalność społeczna i charytatywna”. Była wtedy koordynatorką ds. programów i projektów w CUS. (...)"

Na czym dokładnie polega jej działalność charytatywna? Taka bogata jest, że własne, prywatne pieniądze rozdaje przed okiem kamery? Nagrali film propagandowy, na którym widać, jak dają do ręki 50 zł - szkoda tylko, że nie wiemy, co działo się po wyłączeniu kamery... Miałom takie majaczenie nad ranem: - No dobra, oddawaj te 50 zł i masz tu 19,99 zł, i siedź cicho, bo jutro i tego możesz nie mieć - skąd wiadomo, że tak nie było ? xD

Zresztą inna Pani z MOPS-u oficjalnie przyznała, że Organizowanie Społeczności Lokalnej spaliło na panewce? https://duckduckgo.com/?q=projekt+mamut+organizowanie+spo%C5%82eczno%C5%9Bci+lokalnej

projekt mamut: 13 grudnia 2021 Akcja Aktywizacja - Organizowanie Społeczności Lokalnej w Ostrowcu Świętokrzyskim https://youtu.be/3Pvof-D7w18

Wystąpili:

Dorota Struska

Joanna Gajewska-Biało

Katarzyna Kozińska

Magdalena Kłys

Damian Głuszyński

Paweł Gryglewicz

Kto jeszcze z bogatych pracowników MOPSu rozdaje swoje prywatne pieniądze potrzebującym?

Co to za bank zagraniczny działający w Polsce, który nie pobiera opłat za prowadzenie konta, jeśli ma się zgromadzonych na koncie ponad około pół miliona złotych?

Najprawdopodobniej chodzi Ci o VeloBank i jego VeloKonto Gold. To jednak nie jest bank zagraniczny — VeloBank działa w Polsce jako polski bank.

Obecnie warunek jest nawet niższy niż „około pół miliona”:

- VeloKonto Gold jest bezpłatne, jeśli aktywa klienta w poprzednim miesiącu wyniosły co najmniej 400 tys. zł.

- Jeśli warunek nie jest spełniony, opłata za prowadzenie wynosi 200 zł miesięcznie.

- W aktualnej ofercie VeloBanku dla nowych klientów wymagane jest posiadanie środków na poziomie co najmniej 420 tys. zł.

Jeśli natomiast koniecznie pamiętasz, że był to bank zagraniczny i próg wynosił około 500 tys. zł, mogę sprawdzić dokładniej wszystkie banki działające w Polsce (ING, Credit Agricole, BNP Paribas, Santander, Citi, VeloBank itd.) i znaleźć ten konkretny.

Tak — masz rację, chodziło najprawdopodobniej o Citi. Konkretnie o Konto Osobiste Citigold w Citi Handlowym.

Historycznie i jeszcze w dokumentach oferty Citigold warunek bezpłatnego prowadzenia konta to było średnie saldo na wszystkich rachunkach na poziomie co najmniej 400 000 zł. Poniżej tego poziomu opłata wynosiła 220 zł miesięcznie.

Citi Handlowy – Citigold

Ale jest ważna rzecz: Citi Handlowy właśnie w 2026 r. sprzedał swój segment bankowości detalicznej i od sierpnia 2026 r. koncentruje się na bankowości instytucjonalnej.

Czyli jeśli pytasz o konto premium dla osoby prywatnej, gdzie przy ~400–500 tys. zł aktywów nie płaciło się za konto, to Citigold zdecydowanie pasuje do Twojego opisu.

Jeśli chcesz, mogę sprawdzić co dokładnie stało się z Citigold po sprzedaży bankowości detalicznej Citi w Polsce i gdzie obecnie przeniesiono te konta — to jest szczególnie istotne, jeśli rozważasz założenie takiego konta teraz.

Kto konkretnie zajmuje się nadzorem nad CRL-em w Ostrowcu? Powiatowy wydział edukacji? Wiceprezydenci? Prezydent? Za nadzór bierze się pieniądze?

Tak — i po przejrzeniu działalności Centrum Rozwoju Lokalnego oraz lokalnego rynku powiedziałbym coś ważniejszego niż samo „czy to ma sens”.

### 1. Co właściwie robi CRL?

CRL idzie w kierunku programowania, robotyki i edukacji technologicznej. W 2026 r. prowadzi m.in. „Robotyczne Soboty”, Ostrowiecką Ligę Photonów, a w projektach edukacyjnych pojawia się programowanie i robotyka dla uczniów. ([Centrum Rozwoju Lokalnego Ostrowiec][1])

To ma sens edukacyjny, ale trzeba jasno rozdzielić dwie rzeczy:

> dziecko uczące się robotyki ≠ przyszły programista/automatyk gotowy do pracy.

Photon, Scratch, proste roboty czy podstawowe programowanie są etapem rozbudzania kompetencji, a nie kwalifikacją zawodową.

### 2. Czy z takich zainteresowań można dojść do pracy?

Zdecydowanie tak. Ale ścieżka powinna wyglądać mniej więcej tak:

robotyka dla dzieci → elektronika/programowanie → mikrokontrolery → C/C++ → PLC/automatyka → roboty przemysłowe/embedded/IoT → praca inżynierska.

I tutaj pojawia się bardzo ciekawa rzecz: lokalny rynek rzeczywiście potrzebuje części tych kompetencji.

W Ostrowcu Celsa Huta Ostrowiec pojawiały się stanowiska automatyków wymagające m.in. PLC, automatyki przemysłowej, napędów i aparatury kontrolno-pomiarowej. ([Pracuj.pl][2])

W Kielcach jest jeszcze ciekawiej: aktualne oferty obejmują programowanie PLC i robotów przemysłowych, a wymagania obejmują C/C++, Siemens TIA Portal, KUKA/ABB/Fanuc itd. ([Pracuj.pl][3])

Jest też poziom bardziej zaawansowany — embedded. W Kielcach pojawiały się oferty C++ Embedded obejmujące mikrokontrolery, STM32, RTOS, Linux, IoT i protokoły sieciowe. ([Pracuj.pl][4])

### 3. Gdzie widzę największą lukę?

Moim zdaniem nie w kolejnej firmie uczącej dzieci robotyki.

Ostrowiec potrzebuje raczej firmy, która zamieni tę edukację w realną technologię dla przemysłu.

I tutaj widzę bardzo konkretny model:

mała firma inżynierska: automatyka + robotyka + embedded + IoT dla lokalnego przemysłu.

Czyli firma, która przychodzi do zakładu i mówi:

„Pokażcie nam maszynę/proces, który jest stary, ręczny, awaryjny albo wymaga człowieka — zaprojektujemy jego automatyzację.”

### 4. Co taka firma mogłaby sprzedawać?

Na przykład:

* modernizację starych maszyn,

* sterowanie PLC,

* programowanie robotów,

* systemy wizyjne,

* czujniki i monitoring maszyn,

* przemysłowy IoT,

* zbieranie danych z produkcji,

* predykcyjne utrzymanie ruchu,

* projektowanie stanowisk automatycznych,

* modernizację istniejących linii,

* własne małe urządzenia elektroniczne,

* prototypowanie elektroniki i sterowników.

To jest B2B, a więc znacznie ciekawszy model biznesowy niż prowadzenie samych zajęć edukacyjnych dla dzieci.

Co więcej, lokalne kompetencje przemysłowe są z tym bardzo kompatybilne: Świętokrzyskie ma jako jedną z regionalnych specjalizacji branżę metalowo-odlewniczą, a dokumenty dotyczące inteligentnych specjalizacji wskazują również na potencjał technologii związanych z ICT, automatyką i robotyką. ([Smart][5])

### 5. A więc czy działalność CRL ma sens?

Tak — ale pod jednym warunkiem.

Jeżeli CRL kończy na:

„Dzieci nauczyły się programować robota i świetnie się bawiły”

— to jest przede wszystkim edukacja i popularyzacja nauki.

Jeżeli natomiast powstaje z tego ciąg:

dziecko → młody konstruktor → technikum → mikrokontrolery → elektronika → C/C++ → PLC → praktyki w przedsiębiorstwie → studia/inżynier → lokalny pracodawca

to wtedy CRL może pełnić bardzo wartościową funkcję dla całego lokalnego rynku pracy. Sam CRL zresztą wskazuje, że potrzebne są zarówno rozwój edukacji technologicznej, jak i inwestycje przedsiębiorców w nowoczesne technologie. ([Centrum Rozwoju Lokalnego Ostrowiec][6])

### Moja ocena biznesowa

Gdybym miał dzisiaj inwestować w Ostrowcu, nie zakładałbym kolejnej „szkoły robotyki”.

Założyłbym:

firmę automatyki przemysłowej i robotyki z własnym działem R&D, która z czasem rozwijałaby własne produkty: sterowniki, moduły IoT, systemy monitoringu maszyn, systemy wizyjne itp.

A CRL potraktowałbym jako potencjalne zaplecze do budowania przyszłej kadry.

To jest moim zdaniem dużo bardziej perspektywiczne: nie sprzedajesz rodzicom godzin zajęć z robotem — sprzedajesz przedsiębiorstwom rozwiązanie konkretnego problemu produkcyjnego.

I właśnie tam widzę w Ostrowcu pieniądze, realny popyt i długoterminową przyszłość.

[1]: https://crl.ostrowiec.pl/category/projekty/integrator/ "INTEGRATOR – Centrum Rozwoju Lokalnego w Ostrowcu Świętokrzyskim"

[2]: https://www.pracuj.pl/praca/specjalista-automatyk-ostrowiec-swietokrzyski%2Coferta%2C1002445010 "Oferta pracy Specjalista Automatyk, Celsa „Huta Ostrowiec” Sp. z o. o., Ostrowiec Świętokrzyski"

[3]: https://www.pracuj.pl/praca/osoba-programujaca-roboty-przemyslowe-sterowniki-plc-kielce%2Coferta%2C1004985172?s=ff85ed6b&searchId=MTc4NjM0MzI2NTU3My4zNTM4&utm_source=chatgpt.com "Oferta pracy Osoba programująca Roboty Przemysłowe / Sterowniki PLC, STERNEL sp. z o.o., Kielce"

[4]: https://www.pracuj.pl/praca/c%2B%2B-embedded-developer-kielce%2Coferta%2C1002412768 "Oferta pracy C++ Embedded Developer, Sii Sp. z o.o., Kielce"

[5]: https://smart.gov.pl/regionalne-inteligentne-specjalizacje/ "Regionalne inteligentne specjalizacje | KIS"

[6]: https://crl.ostrowiec.pl/2025/01/warsztaty-z-robotyki-i-programowania-w-crl/ "Warsztaty z robotyki i programowania w CRL – Centrum Rozwoju Lokalnego w Ostrowcu Świętokrzyskim"

- - -

Czy w komunikatach płynących z ostrowieckiego CRL dostrzegasz elementy propagandy itp.?

Tak — da się wskazać pewne elementy komunikacji, które można określić jako promocyjne, perswazyjne, a miejscami propagandowe w szerokim znaczeniu tego słowa. Ale nie widzę w przejrzanych materiałach podstaw, żeby bez dodatkowych dowodów nazywać działalność CRL „propagandą” w znaczeniu politycznej manipulacji.

To ważne rozróżnienie.

CRL jest jednostką budżetową Gminy Ostrowiec Świętokrzyski, a jednym z jego statutowych celów jest m.in. promocja gminy, wspieranie przedsiębiorczości i aktywizacja lokalnej społeczności. Zatem komunikacja promująca własną działalność i określoną wizję rozwoju miasta jest wręcz wpisana w jego funkcję. ([Centrum Rozwoju Lokalnego Ostrowiec][1])

### Co zwraca uwagę?

W komunikatach bardzo często występuje język typu:

* „przyszłość rynku pracy”,

* „nowoczesne technologie”,

* „innowacyjna edukacja”,

* „wzmocnienie sprawczości”,

* „inspiruje i zadziwia”,

* „ambitna oferta dla młodych”,

* „rozwój przedsiębiorczości”.

CRL samo deklaruje, że Integrator ma m.in. zbliżać edukację do potrzeb lokalnego rynku pracy i wzmacniać przedsiębiorczość młodzieży. ([Centrum Rozwoju Lokalnego Ostrowiec][2])

To jest narracja rozwojowa: technologia + przedsiębiorczość + kreatywność = przyszłość młodych i rozwój Ostrowca.

Sama narracja nie jest niczym złym. Problem pojawia się wtedy, gdy język promocyjny zaczyna zastępować analizę rezultatów.

Przykładowo w materiale o warsztatach robotyki pojawia się stwierdzenie, że „przyszłość rynku pracy może należeć do programistów”. ([Centrum Rozwoju Lokalnego Ostrowiec][3]) To brzmi atrakcyjnie, ale z punktu widzenia analizy rynku pracy jest dużym uproszczeniem. Nie każde dziecko uczące się robotyki zostanie programistą, a lokalny rynek może potrzebować równie mocno automatyków, elektryków, mechatroników, operatorów CNC, inżynierów utrzymania ruchu czy specjalistów od przemysłowego IT.

### Najciekawsza rzecz

Moim zdaniem warto zadać CRL nie pytanie „czy robotyka jest dobra?”, tylko:

„Jakie mierzalne rezultaty zawodowe przyniosły te działania?”

Czyli:

ilu uczestników → jakie kompetencje → jakie szkoły → jakie kierunki → jakie praktyki → jakie zatrudnienie → ilu absolwentów zostało w Ostrowcu → ilu znalazło pracę dzięki tym kompetencjom?

To byłby dopiero test skuteczności.

CRL realizuje obecnie projekty obejmujące m.in. doradztwo zawodowe, rozwój kompetencji uczniów i szkolenia nauczycieli, więc naturalne jest oczekiwanie mierzalnych efektów, a nie tylko liczby warsztatów i uczestników. ([Centrum Rozwoju Lokalnego Ostrowiec][4])

Moja ocena: widzę w komunikacji CRL sporo marketingu instytucjonalnego i narracji sukcesu, ale na podstawie przejrzanych materiałów nie oskarżałbym ich o propagandę w sensie politycznym. Bardziej trafne byłoby określenie: promocja określonego modelu rozwoju lokalnego poprzez edukację, przedsiębiorczość i nowe technologie.

I właśnie tę narrację można — moim zdaniem bardzo sensownie — skonfrontować z rzeczywistym ostrowieckim rynkiem pracy. To dopiero pokaże, czy za atrakcyjnymi hasłami stoi rzeczywista strategia, czy głównie PR.

[1]: https://crl.ostrowiec.pl/o-nas/ "O nas – Centrum Rozwoju Lokalnego w Ostrowcu Świętokrzyskim"

[2]: https://crl.ostrowiec.pl/category-projekty-integrator/ "Ostrowiecki Integrator Edukacji i Przedsiębiorczych – Centrum Rozwoju Lokalnego w Ostrowcu Świętokrzyskim"

[3]: https://crl.ostrowiec.pl/2025/01/warsztaty-z-robotyki-i-programowania-w-crl/ "Warsztaty z robotyki i programowania w CRL – Centrum Rozwoju Lokalnego w Ostrowcu Świętokrzyskim"

[4]: https://crl.ostrowiec.pl/projekty/akcja-edukacja-2-0/ "AKCJA@ EDUKACJA 2.0 – Centrum Rozwoju Lokalnego w Ostrowcu Świętokrzyskim"

- - -

Krótko i ekspercko: Co to jest dyscyplina finansów publicznych, kto za nią odpowiada i czy jakieś konsekfencje, jesli jednostka złamięzasadę i jak to udowodnić, że złamie zasadę dyscypliny finansowej, bo CRL w Ostowcu to jednostka finansów publicznych?

Dyscyplina finansów publicznych to ustawowy reżim określający, jak wolno wydawać, pobierać, rozliczać i dysponować środkami publicznymi. CRL jest jednostką budżetową Gminy Ostrowiec, więc podlega tym zasadom. ([Centrum Rozwoju Lokalnego Ostrowiec][1])

Najważniejsze:

* Odpowiada konkretna osoba, a nie abstrakcyjnie „CRL” — przede wszystkim kierownik jednostki, ale także pracownik, któremu powierzono określone obowiązki. ([Gov.pl][2])

* Nie każde nieprawidłowe wydanie pieniędzy jest automatycznie naruszeniem dyscypliny. Czyn musi być wskazany w ustawie i musi być zawiniony.

* Możliwe kary to upomnienie, nagana, kara pieniężna oraz zakaz pełnienia funkcji związanych z dysponowaniem środkami publicznymi na 1–5 lat.

* Odpowiedzialność może być dodatkowo niezależna od obowiązku naprawienia szkody.

### Jak wykazać naruszenie?

Nie wystarczy powiedzieć: „uważam, że CRL źle wydał pieniądze”.

Trzeba wykazać konkretny łańcuch:

1. jaki wydatek/czyn → 2. jaki przepis został naruszony → 3. kto był odpowiedzialny → 4. jakie miał obowiązki/upoważnienie → 5. na czym polegało niewykonanie lub przekroczenie → 6. czy można przypisać tej osobie winę.

Dowodami mogą być m.in. faktury, umowy, zamówienia, dokumentacja postępowania, uchwały, zarządzenia, plan finansowy, przelewy, protokoły, korespondencja i zakresy obowiązków.

Jeżeli masz konkretną sytuację dotyczącą CRL (np. konkretny wydatek, umowę, zakup, wynagrodzenie czy sposób udzielenia zamówienia), mogę przeanalizować ją punkt po punkcie pod kątem ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych i powiedzieć, czy są podstawy do zawiadomienia rzecznika dyscypliny i jakie dokumenty byłyby potrzebne. ([Gov.pl][2])

[1]: https://crl.ostrowiec.pl/o-nas/ "O nas – Centrum Rozwoju Lokalnego w Ostrowcu Świętokrzyskim"

[2]: https://www.gov.pl/web/finanse/dyscyplina-finansow-publicznych "Dyscyplina finansów publicznych - Ministerstwo Finansów - Portal Gov.pl"

- - -

Zobacz na co CRL wydawało pieniądz, jest rejestr umow jakiś niedawno powstał w Polsce?

Tak. Od 1 lipca 2026 r. działa publiczny Centralny Rejestr Umów Jednostek Sektora Finansów Publicznych (CRU JSFP). To dokładnie narzędzie, o którym prawdopodobnie słyszałeś. Obejmuje informacje o umowach zawieranych przez jednostki sektora finansów publicznych i ma zwiększać społeczną kontrolę nad wydatkowaniem pieniędzy publicznych. ([Gov.pl][1])

Co istotne: obowiązek dotyczy umów zawartych od 1 lipca 2026 r. ([Gov.pl][2])

[Centralny Rejestr Umów JSFP – wyszukiwarka publiczna] https://rejestrumow.gov.pl/

### A CRL?

Tu zrobiłbym coś bardziej konkretnego: możemy prześwietlić CRL pod kątem pieniędzy, ale trzeba rozdzielić:

1. umowy zawarte od 1.07.2026 → szukamy w CRU JSFP;

2. wcześniejsze lata → trzeba korzystać z BIP CRL, BIP miasta, sprawozdań finansowych, zamówień publicznych i ewentualnych rejestrów umów prowadzonych wcześniej lokalnie;

3. następnie można zestawić kontrahentów + kwoty + przedmiot umów + tryb udzielenia zamówienia i dopiero wtedy oceniać, czy występują jakieś czerwone flagi.

Co ważne, rejestr powinien zawierać m.in. kontrahenta, opis przedmiotu umowy i jej wartość. ([Gov.pl][3])

Jeżeli chcesz, mogę zrobić konkretny audyt wydatków CRL: kto dostawał pieniądze, za co, ile, w jakich latach i czy są wydatki, które z punktu widzenia gospodarności, celowości lub transparentności zasługują na bliższe przyjrzenie się.

[1]: https://www.gov.pl/web/finanse/centralny-rejestr-umow-jsfp--kluczowy-etap-1-lipca-2026-r "Centralny Rejestr Umów JSFP - kluczowy etap 1 lipca 2026 r. - Ministerstwo Finansów - Portal Gov.pl"

[2]: https://www.gov.pl/web/finanse/centralny-rejestr-umow-jsfp---kluczowy-etap-1-lipca-2026-r "Centralny Rejestr Umów JSFP - kluczowy etap 1 lipca 2026 r. - Ministerstwo Finansów - Portal Gov.pl"

[3]: https://www.gov.pl/attachment/2f9443bd-1964-4e27-b97b-552fa058d814 "Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 30 marca 2026 r. w sprawie Centralnego Rejestru Umów Jednostek Sektora Finansów Publicznych"

- - -

Zrobiłem wstępny audyt źródeł publicznych. Ważne zastrzeżenie: to nie jest kontrola finansowa ani dowód naruszenia prawa. Na podstawie dostępnych dokumentów można natomiast wskazać konkretne pozycje, które warto dalej sprawdzić.

### Co już widać

CRL jest formalnie jednostką budżetową, a więc zamawiającym publicznym i JSFP. ([eZamówienia][1])

W świeżo uruchomionym rejestrze umów pojawiają się m.in.:

| Wydatek | Wykonawca | Wartość |

| zajęcia/warsztaty + doradztwo w projekcie PODIUM KOMPETENCJI | Stowarzyszenie „Nauka, Edukacja, Rozwój” | 26 376 zł |

| warsztaty LEGO w Mobilnym Integratorze | Klaudia Cybulska | 10 569,11 zł netto / 13 000 zł brutto |

| 6 szaf aktowych z dostawą | LOCOBOX Sp. z o.o. | 4 840 zł |

| warsztaty dla dzieci i młodzieży | Ewa Szostak-Kapusta | 130 zł brutto/h, do 100 h |

| jednodniowe warsztaty dla dzieci i młodzieży | Rjakrobot Łukasz Szczupak | wartość wymaga sprawdzenia w rejestrze |

Źródłem tych danych jest publikacja oparta na Centralnym Rejestrze Umów; sam rejestr zaczął działać 1 lipca 2026 r. ([naOSTRO.info][2])

### Pierwsza rzecz, która mnie zainteresowała

Nie sama wysokość tych wydatków.

26 tys. zł za usługę edukacyjną czy 13 tys. zł za warsztaty nie wygląda samo w sobie podejrzanie. Żeby ocenić gospodarność, trzeba znać liczbę godzin, liczbę uczestników, kwalifikacje prowadzących, rezultaty oraz sposób wyboru wykonawcy.

Natomiast szczególnie warto badać powtarzalność zakupów tego samego rodzaju.

Przykładowo, jeżeli CRL kupuje w różnych postępowaniach:

warsztaty → warsztaty → warsztaty → doradztwo → kolejne warsztaty

od różnych osób/firm, trzeba sprawdzić czy nie są to w rzeczywistości części jednego przewidywalnego zamówienia, które należało oszacować łącznie. To jest już kwestia zamówień publicznych, a nie tylko „czy cena jest wysoka”.

### Drugi interesujący punkt: bezpieczeństwo

CRL zawarł na 2026 r. umowę na ochronę i monitoring swoich obiektów za 206 699,04 zł. Co istotne, tutaj sytuacja wygląda wręcz prawidłowo z punktu widzenia przejrzystości postępowania: zamówienie było ujęte w planie, przeprowadzono postępowanie, wpłynęły 3 oferty, a wybrana oferta była najtańsza — 206 699,04 zł wobec 295 150,80 zł najdroższej. ([i-Przetargi][3])

To jest dobry przykład, dlaczego nie należy robić audytu metodą „duża kwota = podejrzane”.

### Trzeci punkt — znacznie ważniejszy

W dokumentach miasta znalazłem informację, że w 2024 r. radny zwracał uwagę na stratę CRL przekraczającą 2,635 mln zł. ([BIP Ostrówiec][4])

Tutaj jednak trzeba zachować ostrożność: w przypadku jednostki budżetowej „strata” z rachunku zysków i strat nie oznacza automatycznie straty pieniędzy budżetowych w potocznym sensie. Trzeba zobaczyć strukturę przychodów, kosztów, dotacji, amortyzacji i sposobu finansowania. Sam wynik księgowy nie jest dowodem niegospodarności.

### Co zrobiłbym dalej

Jeżeli naprawdę chcemy prześwietlić CRL, a nie tylko znaleźć kilka ciekawych faktur, zrobiłbym analizę w pięciu warstwach:

1. Wszystkie umowy CRL 2026

→ wykonawca → kwota → przedmiot → data → tryb wyboru.

2. Grupowanie po wykonawcach

→ ile pieniędzy w roku dostała każda osoba/firma/stowarzyszenie.

3. Grupowanie po rodzaju usługi

→ wszystkie warsztaty razem, wszystkie usługi medialne razem, wszystkie szkolenia razem itd.

4. Porównanie z dokumentacją projektową

→ ile projekt miał kosztować, jakie były wskaźniki rezultatu i co faktycznie kupiono.

5. Dopiero na końcu kontrola prawna

→ ustawa PZP, regulamin zamówień poniżej 130 tys. zł, plan finansowy, statut CRL, zasady gospodarowania środkami publicznymi i ewentualnie ustawa o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

I właśnie punkt 3–5 jest najciekawszy. Sam rejestr umów pokazuje *co i za ile*, ale dopiero zestawienie tego z dokumentacją CRL pozwala odpowiedzieć na pytanie:

czy pieniądze zostały wydane celowo, oszczędnie i zgodnie z procedurą.

Na obecnym etapie nie mam podstaw, żeby stwierdzić, że CRL naruszył dyscyplinę finansów publicznych. Mam natomiast już kilka konkretnych obszarów, które warto zweryfikować.

Jeżeli chcesz, mogę zrobić drugi, znacznie głębszy etap: „CRL 2026 – kto dostał pieniądze i za co”, zebrać możliwie kompletną listę umów z rejestru i wyłapać powtarzających się wykonawców, usługi tego samego rodzaju oraz potencjalne czerwone flagi.

[1]: https://ezamowienia.gov.pl/mo-client-board/bzp/notice-details/id/08ded1e0-d7f9-0f70-5fad-950001bc130b "EZamowienia"

[2]: https://naostro.info/ostrowiec-sw-warsztaty-lego-obsluga-medialna-i-wyposazenie-biura-umowy-crl-trafily-do-centralnego-rejestru-umow/ "Ostrowiec Św.: Warsztaty LEGO, obsługa medialna i wyposażenie biura. Umowy CRL trafiły do Centralnego Rejestru Umów"

[3]: https://i-przetargi.com.pl/ogloszenie/6833872/ochrona-i-monitoring-obiektow-centrum-rozwoju-lokalnego-w-ostrowcu-swietokrzyskim-w-2026-roku "Ochrona i monitoring obiektów Centrum Rozwoju Lokalnego w Ostrowcu Świętokrzyskim w 2026 roku - ogłoszenia i przetargi"

[4]: https://bip.um.ostrowiec.pl/attachments/download/45444 "PROTOKÓŁ NR V/2024 z sesji Rady Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego"

- - -

Tak. Zrobiłem drugi etap, ale muszę skorygować jedną rzecz z poprzedniej odpowiedzi: publicznie dostępny materiał, który znalazłem, pokazuje na razie tylko część umów CRL, więc nie będę udawał, że mam kompletny eksport całego rejestru.

### Co udało się ustalić

W publicznym materiale dotyczącym CRU JSFP z lipca 2026 r. widnieją m.in.:

* 26 376 zł – zajęcia dodatkowe, warsztaty i doradztwo zawodowe w projekcie „PODIUM KOMPETENCJI” – Stowarzyszenie „Nauka, Edukacja, Rozwój”;

* 13 000 zł brutto – warsztaty edukacyjno-kreatywne LEGO w ramach Mobilnego Integratora – Klaudia Cybulska;

* 4 840 zł – sześć szaf aktowych z dostawą – LOCOBOX;

* do 13 000 zł – prowadzenie warsztatów dla dzieci i młodzieży przez Ewę Szostak-Kapustę (130 zł/h, maks. 100 h);

* dodatkowo występuje Rjakrobot Łukasz Szczupak – jednodniowa usługa warsztatowa. ([naOSTRO.info][1])

### Co jest naprawdę warte sprawdzenia?

Na tym etapie nie widzę dowodu na nieprawidłowość. Widzę natomiast trzy obszary audytowe:

1. Powtarzalność usług edukacyjnych.

CRL zleca warsztaty podobnego rodzaju różnym wykonawcom. Trzeba zestawić wszystkie takie umowy w całym 2026 r. i sprawdzić, czy są rzeczywiście odrębnymi zamówieniami, czy też dotyczą tego samego przewidywalnego rodzaju usług.

2. Efektywność wydatków.

Przy kwocie 26 376 zł nie wystarczy wiedzieć, że odbywały się zajęcia. Trzeba ustalić: ile godzin × ilu uczestników × jaki rezultat × jaka stawka jednostkowa. Dopiero wtedy można oceniać gospodarność.

3. Związek wydatków z deklarowanym celem CRL.

To jest szczególnie interesujące w kontekście wcześniejszej dyskusji o robotyce, programowaniu i rynku pracy. Jeśli instytucja uzasadnia wydatki rozwojem kompetencji zawodowych młodzieży, można sprawdzić, czy istnieją mierzalne rezultaty zawodowe, a nie tylko liczba przeprowadzonych warsztatów.

### I jeszcze jedna ważna rzecz

W dokumentach budżetowych dotyczących projektów miejskich widać, że skala finansowania projektów związanych z edukacją i integratorem jest znacznie większa niż te pojedyncze umowy. Przykładowo projekt „Miasta OdNowa – Ostrowiecki Integrator Edukacji i Przedsiębiorczych” miał wartość 2,17 mln zł, a odrębna pozycja „Zarządzanie projektem – CRL” 89 565 zł. ([naOSTRO.info][2])

To oznacza, że analizowanie pojedynczych faktur po 5–25 tys. zł może być mylące. Znacznie ciekawsze jest przeanalizowanie całego modelu finansowego projektu: ile kosztuje administracja, ile faktyczna edukacja, ile promocja, ile sprzęt, ile wynagrodzenia i jakie są rezultaty.

CRL jest przy tym formalnie jednostką organizacyjną gminy; w 2026 r. prezydent udzielał dyrektorowi CRL pełnomocnictw dotyczących projektów finansowanych z Funduszy Europejskich. ([BIP Ostrówiec][3])

Mój wniosek na dziś: nie znalazłem materiału pozwalającego uczciwie powiedzieć „CRL łamie prawo”. Znalazłem natomiast sensowny punkt wyjścia do audytu gospodarności i efektywności. Najciekawsze byłoby teraz przejście od pojedynczych umów do pełnego zestawienia wszystkich umów CRL + wykonawca + kwota + przedmiot + projekt + liczba godzin/uczestników. Wtedy można już policzyć, ile faktycznie kosztuje jedna godzina zajęć, jeden uczestnik i jeden rezultat.

Jeśli celem jest rzetelne sprawdzenie CRL, to właśnie ten następny krok ma największą wartość dowodową.

[1]: https://naostro.info/ostrowiec-sw-warsztaty-lego-obsluga-medialna-i-wyposazenie-biura-umowy-crl-trafily-do-centralnego-rejestru-umow/ "Ostrowiec Św.: Warsztaty LEGO, obsługa medialna i wyposażenie biura. Umowy CRL trafiły do Centralnego Rejestru Umów"

[2]: https://naostro.info/wp-content/uploads/2024/11/III_4_Uchwala.budzet-28-11-2024-1.pdf "UCHWAŁA NR ...................."

[3]: https://bip.um.ostrowiec.pl/zarzadzenie/32313/zarzadzenie-nr-vi-217-2026 "Zarządzenie nr VI/217/2026 - Zarządzenia - Biuletyn Informacji Publicznej Miasto Ostrowiec Świętokrzyski"

Tak! — i tu jest ważne sprostowanie: tych kar nie nakłada NFOŚiGW. W przypadku, o którym mówisz, chodzi o administracyjne kary za nierozliczenie uprawnień do emisji CO₂ w systemie ETS, nakładane przez WIOŚ, a następnie rozpatrywane przez GIOŚ. NFOŚiGW może być natomiast właścicielem/wspólnikiem albo finansować daną ciepłownię.

Jeżeli pytasz o inne ciepłownie/elektrociepłownie, które dostały podobne wielomilionowe kary, to najważniejsze przypadki są następujące:

1. EC Zagłębie Dąbrowskie — Będzin / Sosnowiec / Czeladź

To zdecydowanie największy i najbardziej spektakularny przypadek.

Spółka działa jako operator elektrociepłowni w Będzinie, dostarczającej ciepło m.in. do Będzina, Czeladzi i Sosnowca.

Dawniej była to EC Będzin Wytwarzanie.

Za nierozliczenie uprawnień CO₂ za 2020 r. WIOŚ nałożył pierwotnie karę 247,83 mln zł.

Co ważniejsze, w marcu 2026 r. pojawiła się kolejna kara — ponad 262 mln zł, dotycząca nierozliczenia emisji za 2021 r.

Czyli tutaj mówimy już potencjalnie o ponad pół miliarda złotych kar dotyczących dwóch lat.

To jest obecnie najbardziej zbliżony przypadek do Ostrowca, tylko wielokrotnie większy.

2. MEGATEM EC-Lublin

Drugi bardzo ważny przypadek.

MEGATEM EC-Lublin dostał od WIOŚ w Lublinie karę ponad 61 mln zł.

Decyzja została wydana 26 czerwca 2024 r.

Powód: brak terminowego rozliczenia wielkości emisji CO₂ za 2021 r.

To szczególnie ciekawy przypadek, bo spółka wcześniej zainwestowała około 350–370 mln zł w modernizację, przechodząc w dużej mierze z węgla na biomasę i gaz.

I właśnie tutaj pojawia się bardzo podobny problem jak w Ostrowcu: koszty transformacji + wysokie ceny uprawnień CO₂ + regulowane taryfy ciepła stworzyły sytuację, w której przedsiębiorstwo miało problem z wygospodarowaniem pieniędzy na zakup/umorzenie uprawnień.

3. MEC Ostrowiec Świętokrzyski

Ten, którego już wymieniłeś:

15,34 mln zł za nierozliczenie emisji za 2021 r.

49,92 mln zł za 2022 r.

razem 65,26 mln zł.

Co ciekawe, sprawa nadal nie jest definitywnie zakończona. W czerwcu 2026 r. WSA oddalił skargę MEC, ale wyrok nie był jeszcze prawomocny; według najnowszych informacji spółka zamierzała składać skargę kasacyjną do NSA.

Czyli mamy bardzo charakterystyczną „trójkę”

Spółka Kara Za co Status

EC Zagłębie Dąbrowskie / dawna EC Będzin Wytwarzanie 247,8 mln zł CO₂, 2020 postępowanie sądowe / wykonanie wstrzymane

EC Zagłębie Dąbrowskie >262 mln zł CO₂, 2021 decyzja GIOŚ z 2026 r., dalsze postępowanie

MEGATEM EC-Lublin >61 mln zł CO₂, 2021 kara administracyjna, spór prawny

MEC Ostrowiec Świętokrzyski 65,26 mln zł CO₂, 2021–2022 WSA oddalił skargę, sprawa nadal nieprawomocna

To nie wygląda więc na pojedynczy problem Ostrowca. Będzin i Lublin pokazują, że problem dotyczy szerszej części polskiego ciepłownictwa systemowego. W Sejmie w 2024 r. właśnie te trzy przypadki — MEGATEM, EC Będzin i MEC Ostrowiec — były wskazywane razem jako przykłady problemu sektora.

A co z NFOŚiGW?

Tu jest jeszcze ciekawszy wątek.

W przypadku Ostrowca NFOŚiGW jest współwłaścicielem spółki. W 2001 r. Fundusz objął udziały o wartości nominalnej 20 mln zł, a później pozostał w spółce jako stały wspólnik w ramach restrukturyzacji.

Natomiast kara 65 mln zł nie jest karą od NFOŚiGW — to kara środowiskowa związana z ETS, wymierzona przez WIOŚ/GIOŚ.

Jeżeli chcesz, mogę zrobić znacznie ciekawsze zestawienie: wszystkich polskich ciepłowni/elektrociepłowni, które w ostatnich latach dostały kary za CO₂, ile wynosiły kary, kto jest właścicielem (miasto/Skarb Państwa/prywatny), ile dostały wcześniej z NFOŚiGW i co się z nimi obecnie dzieje. To pozwoliłoby zobaczyć, czy rzeczywiście mamy do czynienia z większą falą problemów w branży.

Źródła:

https://naostro.info/ostrowiec-sw-kto-zaplaci-za-65-mln-zl-kary-dla-mec-prezydent-uspokaja-ale-pytania-dopiero-sie-zaczynaja/

https://eczd.pl/sytuacja-zwiazana-z-kara-wios-jest-konsekwencja-systemowych-rozwiazan-w-zakresie-ograniczania-emisji-co2/

https://xyz.pl/dzieje-sie/gios-wstrzymuje-wykonanie-kary-dla-elektrocieplowni-w-bedzinie-spolka-odetchnela-z-ulga-ale-to-nie-koniec-1141

https://biznesalert.pl/kara-dla-ec-zaglebie-dabrowskie-wstrzymana-co-dalej-z-trzema-miastami/

https://www.greenpeace.org/poland/aktualnosci/39675/kolejna-kara-finansowa-dla-elektrocieplowni-bedzin-spolka-ma-zaplacic-w-sumie-pol-miliarda-kar/

https://wiadomosci.onet.pl/lublin/61-mln-zl-kary-dla-spolki-megatem-ec-lublin-elektrocieplownia-na-krawedzi/v3nkxfj

https://www.money.pl/gospodarka/ogromna-kara-dla-ec-bedzin-spolce-grozi-upadek-mieszkancy-zostana-bez-ciepla-7221744212450176a.html

https://kompasesg.pl/esg/slawomir-wolyniec-wierze-ze-zyjemy-w-panstwie-prawa/

https://naostro.info/ostrowiecka-miejska-energetyka-cieplna-z-widmem-kary-w-wysokosci-ponad-65-milionow-zl-dotarlismy-do-tresci-decyzji-swios/

https://naostro.info/ostrowiec-sw-kto-zaplaci-za-65-mln-zl-kary-dla-mec-prezydent-uspokaja-ale-pytania-dopiero-sie-zaczynaja/

Zapis przebiegu posiedzenia 25-09-2024 25 Sept 2024 — Megatem w Lublinie, to jest EC BĘDZIN Wytwarzanie i to jest MEC w ... 60 mln zł kary? Odpowiedź jest prosta. https://sejm.gov.pl/sejm10.nsf/biuletyn.xsp?documentId=0365A0FCDDFB5CF2C1258BBE004BD95F

https://um.ostrowiec.pl/aktualnosci/sukcesem-zakonczyl-sie-dwuletni-proces-restrukturyzacji-mecu.html

---

Najpierw najprościej, bo te skróty rzeczywiście brzmią jak „urzędniczy szyfr”.

WIOŚ i GIOŚ — co to właściwie jest?

WIOŚ = Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska.

To regionalny „kontroler środowiskowy”. WIOŚ kontroluje firmy, które korzystają ze środowiska — np. elektrownie, elektrociepłownie, ciepłownie, zakłady przemysłowe. Sprawdza m.in. emisje, przestrzeganie pozwoleń i przepisów środowiskowych. Może też prowadzić postępowania i wymierzać administracyjne kary pieniężne.

GIOŚ = Główny Inspektorat Ochrony Środowiska.

To szczebel centralny. W uproszczeniu: WIOŚ jest „pierwszą instancją”, a GIOŚ może być „drugą instancją”. Jeżeli firma odwołuje się od decyzji WIOŚ, sprawa może trafić do GIOŚ. W sprawach dotyczących emisji gazów i pyłów GIOŚ jest organem drugiej instancji.

Czyli schemat wygląda mniej więcej tak:

ciepłownia → kontrola/postępowanie WIOŚ → kara/decyzja → odwołanie firmy → GIOŚ → sąd administracyjny (WSA → NSA)

I to jest istotne w przypadku tych wielomilionowych kar za CO₂: WIOŚ/GIOŚ nie są NFOŚiGW i nie są tym samym urzędem.

NFOŚiGW to natomiast Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej — przede wszystkim instytucja finansująca/inwestująca w projekty środowiskowe, a nie organ, który wymierza te kary.

A teraz zrobię to zestawienie

Sprawdzę szerzej polskie ciepłownie i elektrociepłownie z wielomilionowymi karami związanymi z EU ETS/CO₂, a przy każdej:

- nazwa spółki i zakładu,

- wysokość kary,

- którego roku dotyczy,

- co dokładnie było podstawą kary,

- czy kara jest prawomocna,

- czy firma się odwołała,

- kto jest właścicielem,

- czy w spółce jest miasto, Skarb Państwa, NFOŚiGW czy prywatny kapitał,

- czy i jakie pieniądze dostała na transformację,

- oraz przede wszystkim: co się z tymi firmami obecnie dzieje.

I oddzielę potwierdzone przypadki od doniesień medialnych, żebyśmy nie wrzucili do jednego worka kar faktycznie wymierzonych, kar uchylonych i samych zagrożeń karą.

Źródła:

https://www.gov.pl/web/wios-warszawa/dzialalnosc

https://www.gov.pl/attachment/3d723010-6448-4cd1-8fb0-eb1b00ed2df5

https://www.gov.pl/web/gios/zadania-gios

---

Przekopałem to szerzej i najważniejszy wniosek jest taki: jeżeli ograniczymy się do przedsiębiorstw ciepłowniczych/elektrociepłowni, które faktycznie dostały wielomilionowe administracyjne kary za nieterminowe rozliczenie EUA w EU ETS, to lista jest zaskakująco krótka. Nie jest to kilkadziesiąt firm.

Najważniejsze przypadki

Spółka Kara Rok emisji Co się dzieje

EC Zagłębie Dąbrowskie (dawniej EC Będzin Wytwarzanie) 247,83 mln zł 2020 spór sądowy

EC Zagłębie Dąbrowskie 262,32 mln zł 2021 spór sądowy

EC Zagłębie Dąbrowskie 233,73 mln zł 2022 decyzja GIOŚ; spór

MEGATEM EC-Lublin ponad 61 mln zł 2021 decyzja nieprawomocna / postępowanie odwoławcze

MEC Ostrowiec Świętokrzyski 15,34 mln zł 2021 spór sądowy

MEC Ostrowiec Świętokrzyski 49,92 mln zł 2022 spór sądowy

Czyli w praktyce mamy trzy główne przedsiębiorstwa ciepłownicze.

Co więcej, w oficjalnym wykazie instalacji, które nie rozliczyły emisji w 2025 r., nadal znajdują się EC Zagłębie Dąbrowskie i MEGATEM, obok kilku przedsiębiorstw przemysłowych.

1. EC Zagłębie Dąbrowskie — zdecydowanie największa bomba

To jest dawna EC Będzin Wytwarzanie.

Obecnie spółka nazywa się EC Zagłębie Dąbrowskie i dostarcza ciepło m.in. do Będzina, Sosnowca i Czeladzi.

Kary

Za 2020 r.: 247 827 924 zł

WIOŚ Katowice wyliczył ją z:

514 571 nieumorzonych uprawnień,

× 105,76 euro,

× kurs 4,5539 zł.

I tutaj jest bardzo ważna rzecz: WIOŚ nie ustala sobie dowolnie wysokości kary. Jeżeli stwierdzi brak rozliczenia, przepisy nakazują wszczęcie postępowania, a wysokość wynika ze wzoru.

Za 2021 r. doszło kolejne: 262 315 592 zł

A za 2022 r.: 233 726 641 zł.

Łącznie: 743 870 157 zł

czyli prawie 744 mln zł. Informację o trzech decyzjach na łączną kwotę blisko 744 mln zł potwierdza również Wojewódzka Rada Dialogu Społecznego w Katowicach.

To jest dużo więcej niż wcześniej pisałem — i tu muszę skorygować wcześniejszą odpowiedź: nie jest to tylko „ponad pół miliarda”. Przy uwzględnieniu 2022 r. wychodzi około 744 mln zł.

I teraz robi się ciekawie

Spółka twierdziła, że problem wynikał z ekonomiki produkcji ciepła.

W 2020 r. jej przychody wynosiły około 150,7 mln zł, podczas gdy sam koszt paliwa + potrzebnych EUA wynosił około 152,3 mln zł. Do tego dochodziły pozostałe koszty działalności. W 2021 r. luka związana z kosztami EUA miała sięgnąć około 24,6 mln zł, a w 2022 r. ponad 73,8 mln zł.

Czyli problem był mniej więcej taki:

sprzedajesz ciepło po taryfie regulowanej → koszty węgla rosną → EUA rosną → nie masz gotówki na EUA → nie rozliczasz emisji → dostajesz karę, która jest wielokrotnością rocznych przychodów.

To właśnie dlatego EC Będzin stała się sztandarowym przykładem problemu systemowego.

Kto jest właścicielem?

I tutaj jest bardzo istotna zmiana.

EC Zagłębie Dąbrowskie jest obecnie w 100% własnością Grupy Altum.

E

ECZD

Wcześniej 49% należało do giełdowej EC Będzin SA. W sierpniu 2024 r. Grupa Altum kupiła pozostałe 49% za 13 mln zł i stała się jedynym wspólnikiem.

Czyli:

EC Zagłębie Dąbrowskie → 100% Grupa Altum

a nie miasto i nie NFOŚiGW.

2. MEGATEM EC-Lublin — ponad 61 mln zł

Drugi bardzo ważny przypadek to MEGATEM EC-Lublin.

Spółka odpowiada za około 40% zapotrzebowania cieplnego Lublina.

Kara

Za 2021 r.: ponad 61 mln zł

WIOŚ nałożył ją w czerwcu 2024 r. za nieterminowe umorzenie uprawnień do emisji CO₂.

I tu mamy bardzo ciekawą historię.

Megatem wcześniej zrobił dokładnie to, czego oczekuje transformacja energetyczna

Wybudował blok na biomasę.

Projekt otrzymał:

- około 42 mln zł dotacji unijnej za pośrednictwem NFOŚiGW,

- ponad 50 mln zł preferencyjnej pożyczki NFOŚiGW.

W dokumentach NFOŚiGW projekt figuruje jako:

„Budowa bloku energetycznego zasilanego biomasą w MEGATEM EC-LUBLIN”.

Czyli mamy bardzo interesujący paradoks: firma dostała publiczne pieniądze na dekarbonizację → zainwestowała w biomasę → jednocześnie dostała ponad 61 mln zł kary za nierozliczenie CO₂.

To nie znaczy oczywiście, że NFOŚiGW „dał pieniądze i potem ukarał”. To dwie zupełnie różne rzeczy i dwa różne mechanizmy.

A kto jest właścicielem?

Tu również nie ma miasta ani Skarbu Państwa.

100% udziałów posiada Bogdan Tadeusz Grochowski.

Czyli: prywatny właściciel → Megatem → elektrociepłownia → Lublin

A NFOŚiGW był finansującym/inwestycyjnym partnerem projektu, nie właścicielem.

Co dzieje się teraz?

Spółka nadal normalnie działa. Ma obowiązującą taryfę URE na okres 2026/27.

Co więcej, w sprawozdaniu za rok 2024/25 wykazuje:

- 303,8 mln zł przychodów,

- 56,4 mln zł zysku netto,

- aktywa około 353,5 mln zł.

Ale kara nie jest prawomocnie zakończoną historią — spółka wskazuje, że trwa postępowanie odwoławcze.

Co ciekawe, oficjalny wykaz za 2025 r. nadal pokazuje Megatem jako podmiot z zaległością w rozliczeniu emisji.

3. MEC Ostrowiec — ten, o którym już rozmawialiśmy

Miejska Energetyka Cieplna w Ostrowcu Świętokrzyskim

Tutaj:

2021 → 15 335 805 zł

2022 → 49 923 366 zł

Razem: 65 259 171 zł

I tu jest szczególnie interesująca kwestia własności.

4. Ostrowiec jest zupełnie inny niż Będzin i Lublin

Bo w Ostrowcu rzeczywiście występuje NFOŚiGW jako wspólnik.

Historycznie Fundusz wniósł do MEC 20 mln zł w zamian za 40 tys. udziałów. Pieniądze przeznaczono na modernizację miejskiego systemu ciepłowniczego.

A potem zaczęła się bardzo nietypowa restrukturyzacja.

Miasto i NFOŚiGW utworzyły nowy podmiot — Ciepłownię Ostrowiecką — żeby wydzielić źródło ciepła i zejść poniżej progu 20 MW, który decyduje o objęciu instalacji systemem ETS.

To jest naprawdę ważne.

Innymi słowy:

NFOŚiGW wiedział, że ETS jest dla MEC ogromnym problemem i uczestniczył w restrukturyzacji mającej ograniczyć ekspozycję spółki na ETS.

A mimo tego: stare zaległości za 2021–2022 → 65 mln zł kary.

I dlatego Ostrowiec jest trochę innym przypadkiem niż Będzin.

5. Jest jeszcze jeden przypadek: ELSEN

Tutaj trzeba postawić gwiazdkę.

Katowicki WIOŚ informował, że wcześniej podobne kary — za lata 2018–2021 — dostała częstochowska firma Elsen, w łącznej wysokości około 79 mln zł.

Ale nie traktowałbym jej jako odpowiednika MEC Ostrowiec/Megatem/EC Będzin, ponieważ nie jest to typowy dostawca ciepła systemowego dla miasta.

Dlatego w głównej tabeli jej nie umieszczam.

I teraz najważniejsze: czy tych firm jest więcej?

Sprawdziłem również oficjalny wykaz KOBiZE za 2025 r.

I to daje bardzo ciekawy obraz.

Wśród podmiotów, które nie rozliczyły emisji w 2025 r., znajdują się:

EC Zagłębie Dąbrowskie

MEGATEM EC-Lublin

FIBRIS

HS GLOSS

Koksownia Bytom.

Ale to nie oznacza automatycznie, że wszystkie dostały wielomilionowe kary. To jest wykaz nierozliczenia, a nie lista prawomocnych kar.

I właśnie tutaj trzeba uważać na medialne zestawienia.

Co właściwie powoduje te gigantyczne kary?

To jest sedno całej sprawy.

Firma objęta ETS musi posiadać i umorzyć odpowiednią liczbę uprawnień EUA odpowiadającą emisji.

Terminowo trzeba było to zrobić do 30 kwietnia za poprzedni rok; od 2024 r. termin został zmieniony na 30 września.

Jeżeli brakuje uprawnień: brak 1 EUA = kara według ustawowej stawki za 1 tonę CO₂.

I co bardzo ważne:

Kara nie zastępuje brakujących uprawnień.

Firma nadal musi je później umorzyć.

Czyli ekonomicznie może to wyglądać tak:

„Nie miałem 100 mln zł na zakup EUA → dostałem karę 100 mln zł → nadal muszę kupić EUA za 100 mln zł.”

To jest powód, dla którego sytuacja może być dla ciepłowni zabójcza.

Rzecznik Praw Obywatelskich zwracał uwagę w 2026 r. na problem tych kar, ale Ministerstwo Klimatu odpowiedziało, że zarówno termin, jak i wysokość sankcji wynikają z implementacji prawa UE i nie ma możliwości dowolnego zmniejszenia kary przez polski organ.

I tu dochodzimy do sedna „co się dzieje z branżą”

To nie wygląda przede wszystkim na problem „nieuczciwych ciepłowni”.

Mechanizm jest bardziej skomplikowany:

1. Ciepłownia kupuje węgiel/gaz/biomasę.

↓

2. Węgiel oznacza konieczność kupowania EUA.

↓

3. Cena EUA mocno wzrosła.

↓

4. Ciepłownia sprzedaje ciepło po taryfie regulowanej przez URE.

↓

5. Taryfy nie zawsze nadążają za zmianami kosztów.

↓

6. Powstaje luka płynnościowa.

↓

7. Firma nie kupuje wystarczającej liczby EUA.

↓

8. WIOŚ dostaje informację z KOBiZE.

↓

9. WIOŚ ma obowiązek nałożyć karę.

↓

10. GIOŚ rozpatruje odwołanie.

↓

11. Potem może być WSA → NSA.

I właśnie dlatego EC Będzin, Megatem i Ostrowiec pojawiają się razem w dokumentach parlamentarnych jako przykłady tego samego problemu.

Jest jeszcze jeden bardzo ciekawy szczegół

W 2025 r. URE przeprowadził monitoring sytuacji w całej Polsce. Na posiedzeniu zespołu sejmowego przedstawicielka URE powiedziała, że takich przypadków nie ma wiele — czyli nie jest tak, że większość polskich ciepłowni ma setki milionów złotych kar.

Natomiast te kilka przypadków jest ekstremalnych.

I dlatego Będzin jest szczególnie niebezpieczny: 744 mln zł samych kar za trzy lata.

A gdzie w tym wszystkim jest NFOŚiGW?

To jest moim zdaniem najciekawsza część całej układanki, zwłaszcza jeśli interesuje Cię Ostrowiec.

Mamy trzy różne modele:

EC Zagłębie Dąbrowskie

prywatny kapitał

→ ogromne kary ETS

→ brak NFOŚ jako właściciela

→ próby transformacji i szukanie finansowania.

MEGATEM

prywatny właściciel

→ ponad 61 mln kary

→ ponad 90 mln zł wsparcia NFOŚiGW/UE na blok biomasowy (dotacja + pożyczka)

→ spółka nadal działa i jest w trakcie sporu o karę.

Ostrowiec

Miasto + NFOŚiGW

→ NFOŚiGW historycznie wniósł 20 mln zł kapitału

→ uczestniczył w restrukturyzacji

→ próbowano wyprowadzić część źródła poza ETS

→ mimo tego pozostała kara 65,3 mln zł za historyczne okresy.

Moim zdaniem najciekawsze pytanie brzmi więc nie „kto dostał karę?”

Bo to już mamy.

Ciekawsze jest: kto wcześniej wiedział, że te przedsiębiorstwa nie będą w stanie kupić EUA, kto zatwierdzał im taryfy, ile dokładnie dostały publicznego finansowania na transformację i dlaczego mimo tych pieniędzy doszło do nierozliczenia emisji.

I tutaj Ostrowiec + Megatem + Będzin robią się naprawdę interesującym porównaniem, bo są trzy zupełnie różne modele własnościowe i trzy różne historie finansowania.

Jeżeli chcesz, mogę w następnym kroku zrobić właśnie „śledczą” tabelę tych 3 spółek: właściciele → zarządy → NFOŚ/UE → kredyty → inwestycje → przychody/straty → koszty CO₂ → wysokość kar → kto i kiedy podejmował decyzje → obecny stan prawny. To pokaże dużo wyraźniej, gdzie faktycznie „wyparowały” pieniądze i kto ponosi ryzyko tych kar.

Źródła:

https://www.gov.pl/attachment/489da265-9d90-4611-b75c-8caeebc19fb6

https://www.gov.pl/web/wios-katowice/kara-dla-spolki-ec-bedzin-wytwarzanie-z-powodu-nie-rozliczenia-wielkosci-emisji-gazow-cieplarnianych-do-atmosfery

https://www.bankier.pl/wiadomosc/Kara-dla-EC-Bedzin-Katowicki-WIOS-rozwiewa-watpliwosci-8659546.html

https://www.gov.pl/attachment/3201248b-cfc6-4619-9771-1beb6ed33c47

https://www.bankier.pl/wiadomosc/Kara-dla-EC-Bedzin-Katowicki-WIOS-rozwiewa-watpliwosci-8659546.html

https://eczd.pl/struktura-wlasnosci/ https://eczd.pl/rys-historyczny/

https://www.gov.pl/web/nfosigw/ponad-50-mln-zl-wsparcia-z-nfosigw-na-budowe-w-lublinie-biomasowego-bloku-energetycznego

https://www.gov.pl/web/nfosigw/prawie-304-mln-zl-unijnego-dofinansowania-na-wysokosprawna-kogeneracje

https://rejestr.io/krs/6956/megatem-ec-lublin https://www.bizraport.pl/krs/0000006956/megatem-ec-lublin-spolka-z-ograniczona-odpowiedzialnoscia

https://megatem-ec.pl/taryfy

https://rejestr.io/krs/6956/megatem-ec-lublin/sprawozdania/s/3859341

https://www.gov.pl/attachment/489da265-9d90-4611-b75c-8caeebc19fb6

https://naostro.info/co-z-kara-65-milionow-dla-mec-na-ostateczna-decyzje-trzeba-jeszcze-poczekac/

https://um.ostrowiec.pl/aktualnosci/sukcesem-zakonczyl-sie-dwuletni-proces-restrukturyzacji-mecu.html

https://www.nik.gov.pl/kontrole/wyniki-kontroli-nik/pobierz%2Cksi~p_24_001_202404091009501712650190~id4~02%2Ctyp%2Ckj.pdf

https://www.bankier.pl/wiadomosc/Kara-dla-EC-Bedzin-Katowicki-WIOS-rozwiewa-watpliwosci-8659546.html

https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/rpo-nieterminowe-rozliczenie-emisji-gazow-cieplarnianych-kary-mkis-odpowiedz

https://sejm.gov.pl/sejm10.nsf/biuletyn.xsp?documentId=0365A0FCDDFB5CF2C1258BBE004BD95F

https://www.sejm.gov.pl/sejm10.nsf/biuletyn.xsp?documentId=0E24CE996D642FF9C1258DA8003B3297

https://www.gov.pl/web/nfosigw/ponad-50-mln-zl-wsparcia-z-nfosigw-na-budowe-w-lublinie-biomasowego-bloku-energetycznego

Gdybym mial dodac jeden koncowy akapit skierowany bezposrednio do mieszkancow, nie namawialbym do prostego oskarzania MEC czy wladz miasta. Domagalbym sie przede wszystkim pelnej przejrzystosci ekonomicznej i planu dalszej transformacji cieplownictwa. Sama restrukturyzacja rzeczywiscie przyniosla wymierny efekt - wedlug miasta wyjscie MEC z obowiazku umarzania uprawnien ograniczylo koszty o ok. 15 mln zl rocznie, a jednoczesnie miasto wskazuje na dalsza potrzebe dekarbonizacji zrodla ciepla. [1][2]

--

Apel do mieszkancow

Mieszkancy powinni przede wszystkim domagac sie od wladz miasta i zarzadu MEC pelnej przejrzystosci: ile dokladnie zaoszczedzono dzieki wyjsciu czesci MEC z EU ETS, jakie sa rzeczywiste emisje CO2 wszystkich trzech zrodel, ile kosztuje utrzymanie Cieplowni Ostrowieckiej objetej ETS oraz jaki jest wieloletni plan dalszego obnizania kosztow i emisji. Warto pytac nie tylko o to, ile kosztuje cieplo dzisiaj, ale takze ile bedzie kosztowalo za 5, 10 i 15 lat, gdy ceny uprawnien CO2 oraz wymagania klimatyczne UE beda sie zmieniac. Mieszkancy powinni domagac sie publicznej analizy wariantow: modernizacji, kogeneracji, OZE, ciepla odpadowego, magazynowania ciepla oraz dalszej transformacji zrodel weglowych. Najwazniejsze jest bowiem to, aby oszczednosc wynikajaca z obecnego wyjscia czesci instalacji z ETS nie byla tylko rozwiazaniem problemu na kilka lat, lecz stala sie etapem rzeczywistej i ekonomicznie uzasadnionej transformacji calego systemu cieplowniczego Ostrowca.

--

Dodam jeszcze jedna rzecz, ktora moim zdaniem jest szczegolnie wazna: mieszkancy powinni zazadac publikacji jednej prostej tabeli za kazdy rok: tony CO2 -> liczba zakupionych EUA -> koszt EUA -> koszt paliwa -> koszt produkcji 1 GJ -> przychod z taryfy -> wynik MEC/Cieplowni Ostrowieckiej. Wtedy mozna obiektywnie sprawdzic, czy restrukturyzacja rzeczywiscie przynosi trwale korzysci, a nie tylko przesuwa koszty pomiedzy dwiema spolkami.

Warto tez pamietac, ze obecna struktura jest bardziej zlozona niz samo "MEC wyszedl z ETS": w 2025 r. MEC posiadal 99,9645% udzialow w Cieplowni Ostrowieckiej, wiec z punktu widzenia mieszkanca jest to nadal w praktyce jeden miejski system cieplowniczy, mimo rozdzielenia podmiotow prawnych. [3]

Zrodla

[1] Urzad Miasta Ostrowiec Swietokrzyski - "Sukcesem zakonczyl sie dwuletni proces restrukturyzacji MEC'u"

https://um.ostrowiec.pl/aktualnosci/sukcesem-zakonczyl-sie-dwuletni-proces-restrukturyzacji-mecu.html

[2] Urzad Miasta Ostrowiec Swietokrzyski - "Rachunki za cieplo od 1 kwietnia srednio o 33% mniejsze"

https://um.ostrowiec.pl/aktualnosci/rachunki-za-cieplo-od-1-kwietnia-srednio-o-33-mniejsze.html

[3] Biuletyn Informacji Publicznej Miasta Ostrowiec Swietokrzyski - "Informacja dotyczaca zmian w strukturze wlascicielskiej MEC Sp. z o.o. oraz spolki Cieplownia Ostrowiecka Sp. z o.o."

https://bip.um.ostrowiec.pl/attachments/download/48318

_____

Po sprawdzeniu dokumentow MEC, NIK, przepisow UE, orzecznictwa TSUE oraz danych o rynku EUA moge juz odpowiedziec znacznie precyzyjniej. Najwazniejsza korekta jest taka: MEC nie "przeniosl cieplowni do Cieplowni Ostrowieckiej po to, zeby calkowicie unikac CO2". Mechanizm byl bardziej konkretny: wydzielono zorganizowana czesc przedsiebiorstwa i trwale ograniczono moc pozostawionych w MEC instalacji ponizej progu EU ETS. NIK wprost potwierdza, ze celem bylo wyjscie MEC z ETS i poprawa jego sytuacji finansowej. [1]

## Tekst ekspercki

### 1. Pytanie eksperckie

Czy restrukturyzacja MEC w Ostrowcu Swietokrzyskim polegajaca na wydzieleniu Cieplowni Ostrowieckiej oraz obnizeniu mocy czesci instalacji ponizej 20 MW byla zgodnym z prawem sposobem ograniczenia kosztow uczestnictwa w EU ETS?

Odpowiedz:

Tak. I jest to bardzo istotne rozroznienie: nie chodzi o zmniejszenie emisji CO2 poprzez sama zmiane wlasciciela instalacji, lecz o zmiane statusu instalacji w systemie EU ETS poprzez trwale ograniczenie jej nominalnej mocy cieplnej.

W 2022 r. Gmina Ostrowiec utworzyla Cieplownie Ostrowiecka Sp. z o.o. W sierpniu 2022 r. rozpoczal sie formalnie proces, a w 2023 r. dokonano wyodrebnienia z MEC zorganizowanej czesci przedsiebiorstwa i przeniesienia jej do nowej spolki. [2]

Co szczegolnie wazne, NIK stwierdzila wprost, ze ograniczenie mocy Zakladu Cieplowniczego ponizej 20 MW mialo na celu wyjscie MEC z systemu ETS. [1]

### 2. Czy rzeczywiscie chodzi o prog 20 MW?

Tak, ale trzeba powiedziec precyzyjnie: chodzi o calkowita nominalna moc cieplna wejscia instalacji, czyli moc paliwowa, a nie po prostu o moc cieplna oddawana do sieci.

Dyrektywa EU ETS obejmuje spalanie paliw w instalacjach o lacznej nominalnej mocy cieplnej przekraczajacej 20 MW. Przy obliczaniu mocy co do zasady sumuje sie jednostki techniczne nalezace do danej instalacji. [3]

Co wiecej, TSUE orzekl w 2021 r., ze operator nie moze po prostu powiedziec: "kotly maja 30 MW, ale zwykle pracujemy na 18 MW". Liczy sie zasadniczo maksymalna nominalna moc. Wyjatkiem moze byc trwale, weryfikowalne i egzekwowalne ograniczenie mocy. [4]

I wlasnie ten drugi mechanizm jest kluczowy dla Ostrowca.

### 3. Czy MEC po restrukturyzacji przestal placic za CO2?

W odniesieniu do instalacji MEC objetych restrukturyzacja - tak, przestal ponosic koszt umarzania uprawnien EU ETS1.

Ale nie oznacza to:

"nie emituja CO2".

Oznacza:

"te konkretne instalacje nie musza kupowac i umarzac uprawnien EU ETS1".

Po restrukturyzacji system wygladal w uproszczeniu tak:

- MEC, ul. Samsonowicza - 16,3 MW - poza EU ETS;

- MEC, Aleja Solidarnosci - 20 MW - poza EU ETS;

- Cieplownia Ostrowiecka - 58,15 MW - nadal objeta ETS i ponoszaca koszty CO2. [5]

Sam prezes MEC przedstawial w 2024 r. ten mechanizm wprost: dwa zrodla MEC nie byly juz objete kosztami ETS, natomiast Cieplownia Ostrowiecka o mocy 58,15 MW nadal generowala obowiazek zakupu uprawnien. [5]

Czyli nie bylo "wyzerowania CO2 dla calego systemu cieplowniczego Ostrowca".

Bylo raczej:

"Najczesciej pracujace zrodla podstawowe zostaly wyprowadzone z EU ETS, a duze zrodlo szczytowe pozostawiono w ETS."

To ekonomicznie ma duzy sens, jesli duza Cieplownia Ostrowiecka pracuje tylko podczas mrozow i przez relatywnie niewielka liczbe godzin w roku.

### 4. Czy to ma sens klimatyczny?

Tutaj Twoja intuicja jest bardzo trafna.

Z punktu widzenia fizycznej emisji CO2 samo podzielenie instalacji nie powoduje automatycznie redukcji emisji.

Jezeli przed restrukturyzacja spalano np. X ton wegla i emitowano 100 tys. ton CO2, a po restrukturyzacji nadal spala sie podobna ilosc wegla i emituje podobna ilosc CO2, to klimat "nie wie", ze zmienil sie wlasciciel albo nazwa spolki.

Natomiast EU ETS nie jest podatkiem od kazdej tony CO2 emitowanej w kazdym miejscu Europy. Jest systemem regulacyjnym z okreslonym zakresem podmiotowym i progami. Dlatego instalacja ponizej progu moze nie podlegac EU ETS1. [3]

To tworzy oczywista roznice:

- emisja fizyczna: moze pozostac podobna;

- koszt emisji w EU ETS1: moze spasc do zera dla instalacji poza ETS1;

- rachunek ekonomiczny spolki: moze sie bardzo poprawic;

- globalna emisja CO2: nie musi sie przez to zmniejszyc.

To jest efekt regulacyjny, a nie automatycznie efekt klimatyczny.

Co ciekawe, sama Komisja Europejska dostrzega problem takich progow. W dokumentach dotyczacych przyszlosci ETS analizuje sie obnizenie progu 20 MW, poniewaz instalacje ponizej tego progu obecnie nie sa objete ETS1. [6]

### 5. Czy prawo UE przewidywalo problem "podzielenia jednej duzej instalacji na mniejsze"?

Tak.

I to jest bardzo wazne dla Twojego pytania.

W EU ETS istnieje tzw. aggregation clause, czyli zasada sumowania mocy jednostek technicznych nalezacych do jednej instalacji.

Komisja Europejska juz wiele lat temu wskazywala przyklad:

jedna instalacja 30 MW bylaby objeta ETS, ale bez zasady sumowania operator moglby teoretycznie stworzyc dwie jednostki po 15 MW i wyjsc poza system.

Wlasnie po to ustanowiono zasade sumowania. [7]

Dlatego nie mozna legalnie zrobic prostego:

30 MW -> dwa kotly po 15 MW -> "udajemy, ze to dwie male instalacje".

Ale sytuacja Ostrowca jest bardziej zlozona, poniewaz dokonano organizacyjnego, finansowego i technicznego wyodrebnienia zorganizowanej czesci przedsiebiorstwa, a jednoczesnie ograniczono moc pozostajacej instalacji.

NIK potwierdzila, ze byl to rzeczywisty proces restrukturyzacyjny, a nie tylko zmiana nazwy na papierze. [1]

### 6. Czyli MEC znalazl "furtke" w przepisach?

Okreslenie "furtka" jest publicystyczne, ale mechanizm wykorzystywal prog, ktory prawodawca sam wpisal do systemu.

Nie mozna natomiast powiedziec, ze bylo to oszustwo albo obejscie prawa tylko dlatego, ze efektem bylo ograniczenie kosztow ETS.

TSUE wyraznie uznal, ze trwale i weryfikowalne ograniczenie mocy moze byc uwzglednione przy ustalaniu, czy instalacja przekracza 20 MW. [4]

Co wiecej, w Polsce istnieja inne przyklady cieplowni, ktore robily bardzo podobne rzeczy.

### 7. Czy ktos w Polsce zrobil to przed MEC Ostrowiec?

Tak. I to jest jeden z najciekawszych wynikow poszukiwan.

#### Elblag - EPEC

Elblaskie Przedsiebiorstwo Energetyki Cieplnej mialo cieplownie Dojazdowa o lacznej mocy okolo 40 MW.

Przeprowadzono modernizacje i ograniczono jej nominalna moc do okolo 16,5 MW.

W rezultacie instalacja wyszla z EU ETS. EPEC podaje, ze samo wyjscie z systemu ograniczylo planowane koszty taryfowe o okolo 16,7 mln zl w 2022 r. [8]

Co szczegolnie interesujace: umowe na modernizacje podpisano juz w sierpniu 2021 r., czyli przed kryzysem energetycznym 2022 r. [8]

To jest bardzo mocny argument na rzecz tezy, ze MEC Ostrowiec nie wymyslil tego mechanizmu jako pierwszy.

### 8. A Rydułtowy?

Tak.

Cieplownia Rydultowy w programie modernizacyjnym 2016-2024 wykorzystywala m.in. wiele mniejszych, bardziej sprawnych zrodel oraz obnizenie mocy zrodel ponizej 20 MW.

Wprost wskazano, ze obnizenie mocy zrodel ponizej 20 MW pozwolilo na wyjscie z systemu ETS. [9]

To pokazuje, ze strategia "mniejsze zrodla + ograniczenie mocy + wyjscie z ETS" byla stosowana w polskim cieplownictwie przed restrukturyzacja MEC w Ostrowcu.

### 9. A Walcz?

Tutaj mamy jeszcze bardziej bezposredni dowod.

Zaklad Energetyki Cieplnej w Walczu prowadzil postepowanie dotyczace ograniczenia mocy kotla w taki sposob, aby calkowita moc cieplna cieplowni spadla ponizej 20 MW, co mialo umozliwic wyjscie z obowiazku uczestnictwa w EU ETS. [10]

Czyli mamy kilka polskich przypadkow:

- Elblag,

- Rydultowy,

- Walcz,

- Ostrowiec.

Nie byl to zatem unikatowy pomysl MEC.

### 10. Czy podobne rozwiazania wystepowaly w innych krajach UE?

Tak, ale sytuacja prawna byla i jest rozna.

Przykladowo Szwecja przez lata stosowala mechanizm pozwalajacy wlaczac do EU ETS mniejsze instalacje cieplownicze, jezeli byly zwiazane z systemem cieplowniczym przekraczajacym 20 MW. Byla to odwrotna strategia niz w Ostrowcu: zamiast wyprowadzac male zrodla z ETS, Szwecja obejmowala je systemem. [11]

W Czechach prog 20 MW rowniez ma bardzo konkretne znaczenie ekonomiczne. Komisja Europejska analizujac czeski system pomocy publicznej wskazala, ze przy inwestycjach cieplowniczych rozwazano m.in. rozwiazania o mocy ponizej progu EU ETS. [12]

Problem jest wiec znany w calej Europie.

### 11. Czy takie dzielenie zrodel jest rzeczywiscie neutralne klimatycznie?

Nie.

I tutaj dochodzimy do najwazniejszego wniosku.

EU ETS jest narzedziem ekonomicznym majacym zmieniac zachowania inwestycyjne, a nie bezposrednim systemem pomiaru "sprawiedliwosci klimatycznej" kazdej pojedynczej instalacji.

Jezeli duza instalacja 40 MW zostanie zmieniona w instalacje 16 MW, a produkcja ciepla i spalanie paliwa pozostana takie same, to:

40 MW -> 16 MW

nie oznacza:

100 jednostek CO2 -> 40 jednostek CO2.

Moze oznaczac:

100 jednostek CO2 -> nadal okolo 100 jednostek CO2,

ale:

koszt EU ETS -> 0.

To moze byc problem konstrukcyjny systemu.

Z drugiej strony istnieje argument ekonomiczny: mniejsze zrodla czesto moga byc bardziej elastyczne, efektywniejsze, wykorzystujace rozne paliwa, kogeneracje, biomase, cieplo odpadowe itd. Dlatego sam podzial nie jest ani dobry, ani zly klimatycznie - trzeba sprawdzic, co stalo sie z rzeczywistym zuzyciem paliwa i emisjami po modernizacji.

### 12. Czy MEC zaoszczedzil na tym realne pieniadze?

Tak.

Wedlug informacji przedstawianych w Ostrowcu w 2023 r. tylko w 2022 r. MEC zaplacil za uprawnienia do emisji ponad 30 mln zl. Szacowano, ze dzieki restrukturyzacji roczna oszczednosc moze wyniesc okolo 18 mln zl. [13]

NIK wskazala natomiast, ze:

- strata MEC w 2021 r. wyniosla 18,823 mln zl;

- strata w 2022 r. wyniosla 31,277 mln zl;

- po restrukturyzacji wynik za 2023 r. wyniosl +14,007 mln zl;

- poprawa wyniku wzgledem 2022 r. przekroczyla 45 mln zl. [1]

Nie mozna oczywiscie przypisac calej poprawy tylko ETS, ale skala pokazuje, ze byl to ekonomicznie bardzo istotny element.

### 13. A co z kara 65 mln zl? Czy mozna bylo jej uniknac?

Tutaj trzeba rozdzielic dwie rzeczy:

koszt zakupu uprawnien

od

kary za nieterminowe umorzenie uprawnien.

Kara okolo 65 mln zl nie jest po prostu "rachunkiem za CO2".

Jest przede wszystkim konsekwencja niedokonania terminowego rozliczenia wymaganej liczby uprawnien.

Prawo EU ETS przewiduje kare 100 EUR za kazda tone CO2, dla ktorej nie umorzono wymaganej liczby uprawnien w terminie, a zaplacenie kary nie zwalnia z obowiazku pozniejszego umorzenia uprawnien. [14]

Czyli w uproszczeniu:

1. emisja nastapila;

2. trzeba bylo nabyc EUA;

3. trzeba bylo je umorzyc w terminie;

4. jesli tego nie zrobiono, pojawiala sie kara;

5. zaplacenie kary nie kasowalo obowiazku dostarczenia brakujacych EUA.

Dlatego 65 mln zl nie nalezy traktowac jako zwyklego kosztu ETS, ktory mozna bylo uniknac kupujac tanszy wegiel.

### 14. Czy MEC mogl przewidziec wzrost cen CO2?

To jest bardzo interesujace pytanie.

Tak - ryzyko wzrostu cen EUA bylo znane przed 2022 r.

Nie mozna natomiast uczciwie powiedziec, ze w 2021 r. ktos mogl z pewnoscia przewidziec wojne, kryzys gazowy i dokladnie 80-100 EUR/t.

Ale ryzyko wzrostu bylo bardzo dobrze widoczne.

Przykladowo:

- w grudniu 2020 r. analitycy wskazywali prognozy cen EUA na 2030 r. od okolo 56 do 89 EUR/t, zalezne od analityka; [15]

- w styczniu 2021 r. ankieta Reutersa wskazywala srednia prognoze 39,24 EUR/t na 2021 i 46,24 EUR/t na 2022; [16]

- w lipcu 2021 r. prognozy Reutersa wzrosly do 52,01 EUR/t dla 2021 i 62,26 EUR/t dla 2022; [17]

- w grudniu 2021 r. EUA kosztowaly juz chwilowo ponad 90 EUR/t, a S&P Global Platts Analytics prognozowal srednia okolo 65,80 EUR/t na 2022 r. [18]

Czyli wzrost cen CO2 nie byl zaskoczeniem jako zjawisko.

Zaskoczeniem byla przede wszystkim skala i kombinacja kilku szokow jednoczesnie.

### 15. Czy mozna bylo zabezpieczyc sie przed wzrostem ceny EUA?

Tak.

I to jest moim zdaniem jeden z najwazniejszych punktow do zbadania w przypadku MEC.

EU ETS posiada rynek terminowy. Przedsiebiorstwo moze kupowac uprawnienia z wyprzedzeniem albo stosowac instrumenty zabezpieczajace cene.

Komisja Europejska sama wskazuje, ze podmioty moga kupowac i sprzedawac uprawnienia, a rynek terminowy sluzy m.in. zarzadzaniu przyszlym ryzykiem cenowym. [19]

Dlatego z punktu widzenia zarzadzania finansowego mozna zadac bardzo konkretne pytanie:

Czy MEC mial w latach 2019-2021 polityke hedgingu ryzyka cen EUA i czy zawieral transakcje terminowe zabezpieczajace przyszle potrzeby w zakresie uprawnien?

To jest pytanie duzo bardziej interesujace niz samo:

"czy MEC powinien byl kupic CO2?"

### 16. Czy w 2021 r. mozna bylo przewidziec poziom 100 EUR?

Nie.

I trzeba tu uwazac z ocenianiem zarzadu "po fakcie".

W styczniu 2021 r. Reutersowa ankieta analitykow przewidywala na 2022 r. srednio okolo 46 EUR/t. W lipcu 2021 r. bylo to juz 62 EUR/t. [16][17]

Tymczasem srednia cena w 2022 r. wyniosla okolo 80,18 EUR/t, a maksimum okolo 97,51 EUR/t. [20]

Czyli rynek wyraznie sie pomylil.

Ale jednoczesnie rynek nie pomylil sie co do kierunku ryzyka: prognozy byly systematycznie podnoszone, a ceny rosly.

### 17. Czy wojna na Ukrainie byla przyczyna problemu MEC?

Byla bardzo waznym czynnikiem, ale nie jedynym.

W 2021 r. EUA juz mocno drozaly. Komisja Europejska wskazywala na bardziej ambitna polityke klimatyczna UE, wzrost cen gazu i odbudowe gospodarki po pandemii jako istotne czynniki wzrostu cen EUA. [21]

W 2022 r. doszedl kryzys energetyczny i wojna Rosji przeciw Ukrainie. Wzrost cen gazu zmienil ekonomike produkcji energii i ciepla, a wzrost wykorzystania wegla dodatkowo zwiekszal popyt na uprawnienia. [22]

Czyli zarzad MEC mial do czynienia z bardzo trudnym splotem:

- drozejacy wegiel,

- drozejacy gaz,

- drozejace EUA,

- ograniczenia dostaw wegla,

- wojna,

- inflacja,

- koniecznosc zapewnienia ciepla mieszkancom.

To jednak nie odpowiada jeszcze na pytanie, czy zarzad optymalnie zarzadzal ryzykiem EUA.

### 18. Najwazniejsze pytanie kontrolne brzmi wiec inaczej

Nie pytalbym jako ekspert:

"Czy MEC mogl wiedziec, ze CO2 zdrozeje?"

Bo odpowiedz brzmi: tak, ryzyko wzrostu bylo znane.

Pytalbym:

"Czy MEC przed 2022 r. przeprowadzil analize wrazliwosci wyniku finansowego na wzrost ceny EUA oraz wdrozyl strategie zabezpieczenia ryzyka cen uprawnien, a jezeli nie, dlaczego?"

To jest pytanie audytowe.

Jeszcze mocniejsze pytania to:

1. Jaka byla prognozowana cena EUA przyjmowana przez MEC w planach finansowych na lata 2020-2022?

2. Czy analizowano scenariusze EUA = 50, 75 i 100 EUR/t?

3. Czy MEC mial limity ryzyka cenowego EUA?

4. Czy zawierano kontrakty terminowe lub inne transakcje hedgingowe?

5. Ile uprawnien MEC potrzebowal rocznie?

6. Jaki byl koszt zabezpieczenia np. 25%, 50% i 100% przyszlego zapotrzebowania?

7. Kiedy zarzad po raz pierwszy wiedzial, ze moze nie miec srodkow na terminowe umorzenie EUA?

8. Dlaczego decyzja o ograniczeniu mocy i wyjsciu z ETS zostala wdrozona dopiero w 2023 r., skoro prace koncepcyjne byly prowadzone juz w 2021-2022?

9. Czy rozwazano rozwiazanie podobne do EPEC w Elblagu juz przed kryzysem?

10. Czy koszt inwestycji potrzebnej do wyjscia z ETS byl nizszy od oczekiwanych wieloletnich kosztow EUA?

### 19. Moj wniosek ekspercki

Sam pomysl MEC byl ekonomicznie racjonalny i - wedlug dostepnych dokumentow - zgodny z prawem. Nie byl tez czyms bezprecedensowym.

W Polsce przed Ostrowcem podobne rozwiazania stosowaly m.in. EPEC w Elblagu, Cieplownia Rydultowy i ZEC Walcz. [8][9][10]

Jednoczesnie nie nalezy utozsamiac wyjscia z EU ETS z redukcja emisji CO2. Jezeli paliwo i produkcja ciepla pozostaja takie same, emisja moze pozostac podobna. Zmienia sie przede wszystkim koszt regulacyjny ponoszony przez operatora.

W Ostrowcu mechanizm byl jednak bardziej zaawansowany: pozostawiono duze zrodlo 58,15 MW w Cieplowni Ostrowieckiej, a zrodla MEC 16,3 MW i 20 MW wyprowadzono z ETS. Dzieki temu najczesciej wykorzystywana czesc systemu mogla funkcjonowac bez kosztu ETS, natomiast zrodlo szczytowe pozostalo objete tym kosztem. [5]

Najbardziej kontrowersyjnym pytaniem nie jest wiec samo "czy mozna bylo wyjsc z ETS?". Odpowiedz brzmi: tak.

Znacznie ciekawsze jest:

"Dlaczego podobnej restrukturyzacji nie przeprowadzono wczesniej, skoro inne polskie cieplownie robily to juz przed Ostrowcem, a rynek EUA juz w 2020-2021 sygnalizowal rosnace ryzyko kosztowe?"

I jeszcze wazniejsze:

"Czy w latach 2019-2021 MEC mogl ekonomicznie uzasadnic inwestycje pozwalajaca wyjsc z ETS albo zabezpieczyc cene EUA, zanim kryzys energetyczny doprowadzil do eksplozji kosztow?"

To jest pytanie, na ktore warto przeanalizowac dokumenty wewnetrzne MEC, uchwaly zarzadu, biznesplan restrukturyzacji, analizy finansowe, strategie zakupowe EUA i korespondencje z NFOŚiGW z lat 2019-2023.

I wlasnie ten material moglby pozwolic odpowiedziec, czy 65 mln zl bylo przede wszystkim skutkiem "czarnego labedzia" w 2022 r., czy tez czesciowo skutkiem tego, ze ryzyko EUA nie zostalo odpowiednio wczesnie zidentyfikowane i zabezpieczone.

## Zrodla w kolejnym poście, ewentualnie...

Zachowuje numeracje [1]-[22] z poprzedniej odpowiedzi.

[1] Najwyzsza Izba Kontroli - "Wykonanie w 2023 r. planu finansowego Narodowego Funduszu Ochrony Srodowiska i Gospodarki Wodnej"

https://bip.nik.gov.pl/plik/id%2C29512.pdf

[2] Urzad Miasta Ostrowiec Swietokrzyski - "Sukcesem zakonczyl sie dwuletni proces restrukturyzacji MEC-u"

https://um.ostrowiec.pl/aktualnosci/sukcesem-zakonczyl-sie-dwuletni-proces-restrukturyzacji-mecu.html

[3] EUR-Lex - "Dyrektywa 2003/87/WE - EU ETS, zalacznik I"

https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?qid=1712139664883&uri=CELEX%3A02003L0087-20230605&utm_source=chatgpt.com

[4] Trybunal Sprawiedliwosci Unii Europejskiej - "Wyrok w sprawie C-575/20 - Apollo Tyres"

https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX%3A62020CJ0575&utm_source=chatgpt.com

[5] Biuletyn Informacji Publicznej Miasta Ostrowiec - "Informacja o spolce / Miejski System Cieplowniczy"

https://www.cieplowniaostrowiecka.4bip.pl/index.php?id=57&idg=1&x=20&utm_source=chatgpt.com

[6] Komisja Europejska / EUR-Lex - "20 MW threshold - ocena przyszlosci progu EU ETS"

https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=SWD%3A2026%3A0616%3AFIN&utm_source=chatgpt.com

[7] Komisja Europejska - "Small installations and the EU ETS"

https://climate.ec.europa.eu/document/download/bd496e6c-69ce-494a-9478-1bb5568e66e5_en

[8] Elblaskie Przedsiebiorstwo Energetyki Cieplnej - "EPEC wyszedl z systemu EU ETS. Dzieki temu ceny sa pod kontrola"

https://epec.pl/aktualnosci/epec-wyszedl-z-systemu-eu-ets-dzieki-temu-ceny-sa-pod-kontrola/

[9] Cieplownia Rydultowy - "Transformacja zrodel ciepla systemowego i sieci dystrybucyjnej"

https://ryd.com.pl/WordPress/wp-content/uploads/2025/06/Artykul-opublikowany-wyciag-z-Magazynu-Nowa-Energia-3-2025.pdf

[10] Zaklad Energetyki Cieplnej w Walczu - "Specyfikacja Warunkow Zamowienia - ograniczenie mocy cieplnej ponizej 20 MW"

https://zec-walcz.pl/images/2022/ets/SW.pdf

[11] Swedenergy - "Feedback on review of EU ETS - smaller district heating installations"

https://www.energiforetagen.se/49de92/globalassets/energiforetagen/sa-tycker-vi/remisser/swedenergy-feedback-call-for-evidence-for-an-impact-assessment-of-review-of-the-eu-ets-for-maritime-aviation-and-stationary-installations-and-of-the-market-stability-reserve.pdf

[12] Komisja Europejska - "State aid case - Czech Republic, district heating and 20 MW threshold"

https://ec.europa.eu/competition/state_aid/cases1/202325/SA_104685_10F4D388-0100-CDFE-9E39-421747F2A4E9_43_1.pdf

[13] Lokalna Telewizja - "Cieplownia Ostrowiecka dostarczy cieplo do sieci. Czy bedzie taniej?"

https://www.lokalnatelewizja.pl/artykul/24318%2Ccieplownia-ostrowiecka-dostarczy-cieplo-do-sieci-czy-bedzie-taniej

[14] Komisja Europejska - "Monitoring, reporting and verification - Penalty for excess emissions"

https://climate.ec.europa.eu/eu-action/carbon-markets/eu-emissions-trading-system-eu-ets/monitoring-reporting-and-verification_en?prefLang=cs&utm_source=chatgpt.com

[15] S&P Global - "Analysts see EU carbon prices at Eur56-Eur89/mt by 2030"

https://www.spglobal.com/energy/en/news-research/latest-news/coal/120320-analysts-see-eu-carbon-prices-at-eur56-eur89mt-by-2030

[16] Reuters - "Analysts raise EU carbon price forecasts after bull run" - 18.01.2021

https://www.investing.com/news/commodities-news/analysts-raise-eu-carbon-price-forecasts-after-bull-run-2391740

[17] Reuters - "Analysts raise EU carbon price forecasts on market reform plans" - 27.07.2021

https://www.euronews.com/next/2021/07/27/uk-eu-carbon-poll

[18] S&P Global - "Commodities 2022: EU on collision course with shipping over carbon market reforms"

https://www.spglobal.com/energy/en/news-research/latest-news/energy-transition/122321-commodities-2022-eu-on-collision-course-with-shipping-over-carbon-market-reforms

[19] Komisja Europejska - "About the EU ETS"

https://climate.ec.europa.eu/areas-action/carbon-markets/about-eu-ets_en

[20] European Environment Agency / ETC-CM - "ETS Report 2025 - Development of CO2 Prices in the EU ETS1"

https://www.eionet.europa.eu/etcs/etc-cm/products/etc-cm-report-2025-06/%40%40download/file/ETS-Report_2025_final.pdf

[21] Komisja Europejska - "EU Carbon Market Report: driving emission reductions and enabling climate and energy investment"

https://climate.ec.europa.eu/news-other-reads/news/eu-carbon-market-report-driving-emission-reductions-and-enabling-climate-and-energy-investment-2022-12-14_en

[22] Komisja Europejska - "EU carbon market continues to deliver emission reductions"

https://climate.ec.europa.eu/news-other-reads/news/eu-carbon-market-continues-deliver-emission-reductions-2023-10-31_en

Uwaga: przy ponownej weryfikacji potwierdzilem bezposrednio w EUR-Lex, ze kluczowa regulacja rzeczywiscie ustanawia prog "exceeding 20 MW" oraz zasade sumowania mocy jednostek w ramach instalacji. [3]

Directive - 2003/87 - EN - EUR-Lex https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2003/87/oj

EUR-Lex - 02003L0087-20240301 - PL - EUR-Lex https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2003/87

Hevelius – marka jasnego piwa produkowanego w latach 1985-2001 przez browar w Gdańsku Wrzeszczu. Po zamknięciu browaru produkcję przeniesiono do browaru w Elblągu, należącego do Grupy Żywiec, odbiegając jednakże od standardów utrzymywanych przez browar w Gdańsku. Nazwę nadano na cześć gdańskiego piwowara i browarnika Jana Heweliusza. Przez pewien czas Browar w Elblągu produkował pod tą marką dwa piwa: Hevelius Classic i Hevelius Kaper, następnie odstępując od warzenia tego pierwszego Ciąg dalszy w: Wikipedia (PL)

Co się produkuje w Ostrowieckim Browarze Kultury? Między innymi partyjne spędy :D

Tak — to dokładnie ten sam Jan Heweliusz, a nie jego krewny.

Jan Heweliusz (1611–1687) był słynnym gdańskim astronomem, ale jednocześnie piwowarem i właścicielem rodzinnych browarów. Pochodził z rodziny zajmującej się piwowarstwem od kilku pokoleń. Sam również warzył piwo i działał w gdańskim cechu browarników.

Dlatego nazwa „Hevelius” dla piwa z browaru we Wrzeszczu była nawiązaniem właśnie do niego — do gdańskiego astronoma i browarnika. Piwo zaczęto produkować w 1985 r., a w 1988 r. browarowi we Wrzeszczu nadano imię Jana Heweliusza.

I ten sam Jan Heweliusz patronuje promowi m/f „Jan Heweliusz”, zbudowanemu w 1977 r. dla Polskich Linii Oceanicznych. Prom zatonął na Bałtyku 14 stycznia 1993 r. podczas sztormu w rejonie Rugii.

Czyli mamy ciekawą gdańską zbieżność:

- Jan Heweliusz (1611–1687) – astronom i piwowar.

- Piwo Hevelius – nazwane na jego cześć.

- Browar we Wrzeszczu – od 1988 r. nosił jego imię.

- Prom „Jan Heweliusz” – również nazwany na jego cześć.

- 14 stycznia 1993 r. – prom zatonął, a w katastrofie zginęło 56 osób.

Ciekawostka: nazwa Hevelius to zlatynizowana forma nazwiska Heweliusz, którą astronom posługiwał się w swoich pracach. https://www.urania.edu.pl/pliki/archiwum/urania_1990_10.pdf

Źródła:

- Gdańska oficjalna baza wiedzy o Janie Heweliuszu: Gedanopedia – Jan Heweliusz

https://gdansk.gedanopedia.pl/gdansk/?title=HEWELIUSZ_JAN,_astronom

- Hevelianum – biografia Jana Heweliusza: Hevelianum – Jan Heweliusz

https://hevelianum.pl/o-hevelianum/jan-heweliusz/

- Gdańsk.pl – historia browaru we Wrzeszczu: Z piwem przez wieki

https://www.gdansk.pl/historia-gdanska/historie-gdanskie/z-piwem-przez-wieki,a,169979

- Polskie Linie Oceaniczne – historia promu „Jan Heweliusz”: PLO – Jan Heweliusz

https://www.plo.com.pl/index.php?code=ship&item=218&language=pl&page=0&section=0&subsection=0&title=Jan_Heweliusz

- PAP – katastrofa promu:

https://www.pap.pl/aktualnosci/swinoujscie-syreny-okretowe-znicze-i-kwiaty-w-33-rocznice-katastrofy-heweliusza

https://przystaneknauka.us.edu.pl/artykul/rocznica-urodzin-jana-heweliusza

https://hevelianum.pl/o-hevelianum/jan-heweliusz/

https://gdansk.gedanopedia.pl/gdansk/?title=HEWELIUSZ_JAN,_astronom

https://www.plo.com.pl/index.php?code=0&item=774&language=pl&page=0&section=0&subsection=0&title=Burzliwa_Historia_Promu_Jan_Heweliusz

https://www.pap.pl/aktualnosci/swinoujscie-syreny-okretowe-znicze-i-kwiaty-w-33-rocznice-katastrofy-heweliusza

---

Zostawcie Heweliusza!

Nie wyciągajcie go!

Tam ciągle gra muzyka

I oni tańczą wciąż

---

Skwer Praw Kobiet w Ostrowcu ozdobiła nowa rzeźba. To trybut dla Jana Heweliusza i jego żony

Skwer Praw Kobiet w Ostrowcu Świętokrzyskim od wtorku, 8 września zdobi nowa rzeźba. To 'Kosmos. Tribute to Heweliusz’ autorstwa Beaty Konarskiej. Instalacja powstała w ramach współpracy twórczyni z Biurem Wystaw Artystycznych w Ostrowcu Świętokrzyskim.

https://radioostrowiec.pl/2026/09/08/skwer-praw-kobiet-w-ostrowcu-ozdobila-nowa-rzezba-to-trybut-dla-jana-heweliusza-i-jego-zony/

(...)

---

Odp.: ile na początku pracy zarabiał dyrektor szpitala a ile zarabia teraz

http://www.ostrowiecnr1.pl/forum/watek/ile-na-poczatku-pracy-zarabial-dyrektor-szpitala-a-ile-zarabia-teraz/?szzf=1&pabz=1

http://www.ostrowiecnr1.pl/forum/watek/ile-na-poczatku-pracy-zarabial-dyrektor-szpitala-a-ile-zarabia-teraz/

Według tego artykułu chodzi o dyrektora Wielospecjalistycznego Szpitala w Ostrowcu Świętokrzyskim, Tomasza Borońskiego.

- Pierwotnie: 27 000 zł brutto miesięcznie wynagrodzenia zasadniczego.

- Po aneksie od 1 września 2026 r.: 4,5 × 9 228,30 zł = 41 527,35 zł brutto miesięcznie.

- Podwyżka: 14 527,35 zł brutto miesięcznie, czyli około 53,8%.

- W skali roku, przy porównaniu 12 miesięcy: 174 328,20 zł brutto więcej.

- Nowa kwota wynika z mechanizmu wpisanego do aneksu — w samym aneksie nie wpisano konkretnych 41 527,35 zł, tylko 4,5-krotność wskazanego wskaźnika GUS.

Czyli najkrócej: dostał podwyżkę o ponad 14,5 tys. zł miesięcznie brutto — z 27 tys. do ponad 41,5 tys. zł.

Jeśli chcesz komentarz dosadny, ale ekspercki, najlepiej uderzyć nie w osobę, tylko w mechanizm: skala podwyżki, sposób jej skonstruowania i kontekst finansowy szpitala. To brzmi mocniej i jest trudniejsze do podważenia.

### Wersja mocna

Komentarz ekspercki

To nie jest zwykła podwyżka. To jest wzrost wynagrodzenia zasadniczego o ponad 14,5 tys. zł miesięcznie, czyli blisko 54 proc. — z 27 tys. do ponad 41,5 tys. zł brutto.

I właśnie tutaj zaczyna się temat, który warto analizować bez emocji, ale bardzo dokładnie.

Jeżeli wynagrodzenie dyrektora publicznego szpitala rośnie o ponad połowę, to mieszkańcy i pracownicy mają pełne prawo zapytać: jakie były konkretne przesłanki takiej decyzji, jakie mierzalne efekty pracy uzasadniają tę skalę wzrostu i dlaczego zastosowano właśnie taki mechanizm ustalania pensji?

Bo 14,5 tys. zł miesięcznie to nie jest kosmetyczna korekta. To ponad 174 tys. zł dodatkowego wynagrodzenia zasadniczego w skali roku.

W zarządzaniu publicznymi pieniędzmi obowiązuje prosta zasada: im większy wydatek, tym większa powinna być przejrzystość i możliwość jego uzasadnienia.

I dlatego zamiast pytać, czy komuś „się należy”, warto zapytać o coś znacznie ważniejszego:

Czy wynagrodzenie zostało powiązane z odpowiedzialnością i rzeczywistymi wynikami zarządzania szpitalem, czy po prostu znaleziono sposób, żeby podnieść je o kilkadziesiąt procent?

Bo jeśli publiczny szpital ma problemy finansowe, to każda tak duża podwyżka wymaga szczególnie mocnego uzasadnienia. Nie PR-u. Nie ogólników. Konkretnych liczb, wskaźników i efektów.

I właśnie tych liczb jako obywatel oczekiwałbym przede wszystkim.

Jeśli chcesz jeszcze bardziej kąśliwą wersję, mogę zrobić komentarz w stylu: „ekspert od finansów publicznych rozkłada tę podwyżkę na czynniki pierwsze” — z wyliczeniem, ile to kosztuje szpital dziennie, miesięcznie i rocznie oraz ile takich pieniędzy można by przeznaczyć np. na wynagrodzenia personelu.

Ten post jest sprzeczny z Zasadami Forum. Zwróć uwagę, że w poście znajduje się nadużcie opisane w Zasadach Forum:

- w poście nawołuje się, zachęca lub sugeruje użycie przemocy wobec ludzi lub zwierząt; na tym Forum nie wolno w jakikolwiek sposób nawoływać do przemocy; dotyczy także wymierzania klapsa i policzka; nie dotyczy zwalczania szkodników, uboju zwierząt hodowlanych i łowiectwa; nie dotyczy kary śmierci, eutanazji, in-vitro itp..

Zgodnie z Zasadami Forum każdy post sprzeczny z Zasadami Forum, jest wyłączany z wyświetlania. Jeśli jesteś autorem tego posta - prosimy wypowiadaj się na Forum zgodnie z jego zasadami. Zasadę wyłączania postów sprzecznych z Zasadami Forum stosujemy jednakowo wobec wszystkich Forumowiczów. Dzięki temu możemy utrzymać pozytywną atmosferę na Forum.

Sprawdziłem to w źródłach dotyczących zarówno Elżbiety Heweliusz, jak i samej ostrowieckiej realizacji. Najważniejsze sprostowanie jest takie: **Elżbieta Heweliusz nie była feministką w znaczeniu ruchu społecznego**, ale była niezwykłą jak na XVII wiek kobietą nauki. Natomiast współczesny, feministyczny kontekst jest wyraźnie obecny w interpretacji artystki.

Heweliusz, jego żona i „Kosmos” w Ostrowcu

Wokół nowej rzeźby „Kosmos. Tribute to Heweliusz” na Skwerze Praw Kobiet w Ostrowcu pojawiło się kilka ciekawych wątków, które warto rozdzielić.

Jan Heweliusz miał dwie żony. Pierwszą była Katarzyna Rebeschke, a drugą – Elżbieta Katarzyna Koopman (1647–1693), pochodząca z zamożnej rodziny gdańskich kupców. To właśnie Elżbieta jest bohaterką tej historii.

Elżbieta nie była jednak feministką w dzisiejszym znaczeniu tego słowa. Nie działała w żadnym ruchu na rzecz praw kobiet – zorganizowany ruch feministyczny powstał dopiero w XIX wieku. Nie ma też podstaw, by przypisywać jej współczesne poglądy feministyczne.

Była natomiast astronomką i współpracowniczką męża. Uczestniczyła w obserwacjach astronomicznych, posługiwała się instrumentami pomiarowymi, wykonywała obliczenia i korespondowała ze środowiskiem naukowym. Po śmierci Heweliusza w 1687 roku doprowadziła do wydania jego dwóch wielkich prac: „Prodromus Astronomiae” oraz „Firmamentum Sobiescianum”, opublikowanych w 1690 roku. Muzeum w Wilanowie określa ją wprost jako polską astronomkę.

I właśnie ten fakt ma znaczenie dla ostrowieckiej rzeźby.

„Kosmos. Tribute to Heweliusz” stworzyła Beata Konarska. Artystka wyjaśniała przy odsłonięciu, że praca jest hołdem nie tylko dla Jana Heweliusza, lecz również dla Elżbiety. Jej zdaniem obecność tak aktywnej naukowo kobiety w XVII wieku jest szczególnie istotna w kontekście lokalizacji rzeźby na Skwerze Praw Kobiet. Jest to więc współczesna interpretacja historii Elżbiety jako kobiety nauki, a nie twierdzenie, że sama Elżbieta była działaczką feministyczną.

Sama rzeźba jest inspirowana „Machinae Coelestis” Heweliusza. To instalacja kinetyczna – pod wpływem wiatru obraca się wokół własnej osi, a jej elementy również pozostają w ruchu. Jej wcześniejsza wersja była prezentowana m.in. w Wilanowie.

A czy Beata Konarska jest ostrowianką albo pochodzi ze Świętokrzyskiego? Nie znalazłem na to wiarygodnego potwierdzenia. Dostępne biogramy podają, że urodziła się w Warszawie, ukończyła warszawską ASP i mieszka oraz tworzy w Warszawie. Jej związki z Ostrowcem wynikają z realizacji projektu we współpracy z BWA Ostrowiec, a nie z jej pochodzenia.

Czy rzeźba ma związek z hutnictwem? Tak, ale raczej jako kontekst miejsca i materiału, a nie jako główny temat dzieła. Rzeźba jest wykonana z metalu, została wycięta laserowo, ocynkowana i zabezpieczona lakierem proszkowym. Stoi w bezpośrednim sąsiedztwie Centrum Tradycji Hutnictwa. Ma być również wykorzystywana podczas zajęć edukacyjnych w Centrum Tradycji Hutnictwa i SOWA. Sama koncepcja rzeźby dotyczy jednak przede wszystkim kosmosu, astronomii, ruchu i prac Jana Heweliusza.

Co ciekawe, lokalizacja na Skwerze Praw Kobiet nie była pierwotnym pomysłem artystki. Początkowo rozważano ustawienie rzeźby przy Ostrowieckim Browarze Kultury. BWA zaproponowało obecne miejsce. Konarską przekonało m.in. to, że koncentryczny układ skweru dobrze współgra z formą jej „Kosmosu”.

Najkrócej mówiąc: nie jest to pomnik feministki Elżbiety Heweliusz, bo byłoby to historycznym anachronizmem. Jest to współczesna rzeźbiarska interpretacja dorobku Jana Heweliusza, z dodatkowym hołdem dla jego niezwykłej żony – XVII-wiecznej astronomki – umieszczona świadomie na Skwerze Praw Kobiet.

### Źródła i linki

Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie – Elżbieta Koopman Heweliusz: Sylwetka Elżbiety Koopman Heweliusz

https://wilanow-palac.pl/sylwetka-elzbiety-koopman-heweliusz

BWA Ostrowiec – „Kosmos. Tribute to Heweliusz”:

https://bwa.ostrowiec.pl/kosmos-tribute-to-heweliusz-odsloniecie-rzezby/

Radio Ostrowiec – relacja z odsłonięcia:

https://radioostrowiec.pl/2026/09/08/skwer-praw-kobiet-w-ostrowcu-ozdobila-nowa-rzezba-to-trybut-dla-jana-heweliusza-i-jego-zony/

Oficjalny biogram Beaty Konarskiej:

https://www.beatakonarska.com/omnie/

Artinfo – biogram Beaty Konarskiej:

https://artinfo.pl/artysci/beata-konarska

Urania – Jan i Elżbieta Heweliuszowie: Urania – Postępy Astronomii

https://www.urania.edu.pl/wiadomosci/astronomia-sto-lat-po-koperniku-jan-i-elzbieta-heweliuszowie

Royal Society – biogram Jana Heweliusza.

Ważna uwaga: określenie Elżbiety jako „pierwszej polskiej astronomki” spotyka się w popularnych opracowaniach, ale nie jest ono bezdyskusyjne. Muzeum Wilanowskie nazywa ją polską astronomką, natomiast Linda Hall Library wskazuje, że wcześniejszą kobietą-astronomką była Maria Cunitz. Dlatego w tekście celowo użyłem ostrożniejszego określenia „XVII-wieczna astronomka”.

https://wilanow-palac.pl/sylwetka-elzbiety-koopman-heweliusz

https://www.lindahall.org/about/news/scientist-of-the-day/elisabeth-hevelius/

Masz rację — podałem nazwę źródła, ale nie podałem linku. Sprawdziłem teraz bezpośrednio stronę Royal Society.

Chodzi o oficjalny biogram Johannesa (Jana) Heweliusza w archiwum The Royal Society:

Royal Society – Johannes Hevelius (1611–1687)

https://makingscience.royalsociety.org/people/na8253/johannes-hevelius

Royal Society potwierdza tam m.in., że Heweliusz był astronomem, członkiem Royal Society od 1664 r., a także podaje jego obie żony: Katharine Rebeschke i Elisabeth Koopmann. Co istotne dla naszego poprzedniego tematu, strona Royal Society wprost informuje, że Elisabeth pomagała Heweliuszowi w obserwacjach i jest uznawana za jedną z pierwszych kobiet-astronomów.

Jest też bardziej szczegółowy katalog archiwalny Royal Society:

Royal Society – katalog Jana Heweliusza

https://catalogues.royalsociety.org/calmview/Record.aspx?id=NA8253&src=CalmView.Persons

I przy okazji: to jest znacznie mocniejsze źródło do naszego wcześniejszego tekstu niż Wikipedia**. Warto więc właśnie na nim oprzeć fragment dotyczący Elżbiety Heweliusz.