Ostrowiec Świętokrzyski www.ostrowiecnr1.pl

Warto przeczytać czy wydrukować sobie łącznie z zawartością linków, gdyby ktoś chciał "anonimowo" złożyć petycję, np. w celu naprawy Rzeczpospolitej...

Chodzi o art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Brzmi on dokładnie tak:

„Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej”.

Oficjalny tekst: [Konstytucja RP — Trybunał Konstytucyjny]

https://trybunal.gov.pl/o-trybunale/akty-normatywne/konstytucja-rzeczypospolitej-polskiej/rozdzial-i

___

Taka petycja może mieć sens jako przedmiot debaty publicznej, a anonimowy obywatel może w określonych warunkach wnieść petycję do Sejmu. Trzeba jednak rozdzielić trzy kwestie: prawo do złożenia petycji, obowiązek jej rozpatrzenia oraz możliwość rzeczywistego wprowadzenia proponowanych zakazów w życie.

W przytoczonym przykładzie z Halloween jest jeszcze jedna istotna sprawa: to, że Sejm rozpatruje petycję, nie oznacza, że popiera jej treść ani że proponowane kary mają jakąkolwiek moc prawną.

## 1. Jak fachowo nazywa się ustrój Polski w kwestii religii?

W polskim prawie używa się określenia państwo świeckie, a konstytucyjna zasada regulująca relacje państwa z kościołami i związkami wyznaniowymi to zasada bezstronności władz publicznych w sprawach przekonań religijnych, światopoglądowych i filozoficznych.

Polska nie jest państwem wyznaniowym, w którym jedna religia stanowi podstawę ustroju państwowego i której zasady religijne narzuca się wszystkim obywatelom.

Najważniejsze są tutaj konkretne przepisy Konstytucji RP.

Art. 25 ust. 2 Konstytucji RP

„Władze publiczne w Rzeczypospolitej Polskiej zachowują bezstronność w sprawach przekonań religijnych, światopoglądowych i filozoficznych, zapewniając swobodę ich wyrażania w życiu publicznym”.

Art. 25 ust. 3 Konstytucji RP

„Stosunki między państwem a kościołami i innymi związkami wyznaniowymi są kształtowane na zasadach poszanowania ich autonomii oraz wzajemnej niezależności każdego w swoim zakresie, jak również współdziałania dla dobra człowieka i dobra wspólnego”.

Art. 53 ust. 1 Konstytucji RP

„Każdemu zapewnia się wolność sumienia i religii”.

Art. 32 ust. 2 Konstytucji RP

„Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny”.

Wynika z tego kilka ważnych rzeczy:

- Wolność religii i wyznania — możesz wyznawać dowolną religię, zmienić ją albo nie wyznawać żadnej.

- Wolność sumienia — państwo nie może po prostu narzucić Ci przekonań religijnych ani zmusić Cię do praktykowania religii.

- Wolność światopoglądu — możesz mieć poglądy religijne, ateistyczne, agnostyczne i inne, w granicach obowiązującego prawa.

- Bezstronność państwa — władze powinny szanować różne przekonania, a nie traktować obywateli jako zobowiązanych do wyznawania określonej religii.

Warto jednak pamiętać, że wolność ta nie jest absolutna. Konstytucja dopuszcza ustawowe ograniczenia niektórych form jej uzewnętrzniania, gdy spełnione są określone warunki. Nie oznacza to jednak prawa do dowolnego narzucania innym własnych przekonań religijnych.

## 2. Czy anonimowa osoba może wysłać petycję do Sejmu?

Tak, ale jest ważne zastrzeżenie: petycja może zostać złożona przez osobę, która nie chce ujawniać swoich danych publicznie, natomiast nie może być formalnie anonimowa wobec Sejmu.

Zgodnie z art. 4 ustawy z 11 lipca 2014 r. o petycjach należy podać między innymi:

- oznaczenie osoby wnoszącej petycję;

- miejsce zamieszkania oraz adres do korespondencji;

- adresata petycji;

- przedmiot petycji.

W przypadku pisemnej petycji wymagany jest podpis. W przypadku elektronicznej ustawa przewiduje podanie adresu poczty elektronicznej; kwalifikowany podpis elektroniczny jest fakultatywny. Brak danych wymaganych przez ustawę może skutkować pozostawieniem petycji bez rozpatrzenia. [1]

Trzeba zatem odróżnić dwie sytuacje:

- Anonimowość publiczna — autor nie zgadza się na publiczne ujawnienie swoich danych. To jest możliwe.

- Anonimowość wobec organu — autor nie podaje Sejmowi, kim jest ani gdzie mieszka. Taka petycja nie spełnia wymogów formalnych.

To rozróżnienie wyjaśnia, dlaczego w relacjach medialnych można przeczytać o „anonimowym obywatelu”, choć petycja została formalnie wniesiona przez konkretną osobę.

### A co z e-mailem, pocztą i faksem?

| Sposób | Czy można złożyć petycję? |

| Poczta tradycyjna | Tak, z podpisem i wymaganymi danymi. |

| E-mail | Ustawa dopuszcza komunikację elektroniczną, ale należy zadbać o wymogi formalne i sposób przyjmowania pism przez Sejm. |

| ePUAP | Tak, Sejm wskazuje tę drogę jako oficjalny kanał elektroniczny. |

| Faks | Nie traktowałbym go jako pewnej, oficjalnie wskazanej drogi złożenia petycji. Najlepiej skorzystać z poczty lub ePUAP. |

Oficjalna strona Sejmu wymienia wysyłkę pocztową, elektroniczną skrzynkę podawczą ePUAP oraz osobiste dostarczenie petycji. [2]

Jeśli ktoś chce mieć pewność, że jego petycja zostanie zarejestrowana i rozpatrzona, najbezpieczniej skorzystać z jednej z tych oficjalnie wskazanych dróg.

## 3. Czy Sejm naprawdę musiał zająć się petycją o zakaz Halloween?

Tak. I ten konkretny przypadek jest dobrze udokumentowany.

## Petycja w sprawie święta Halloween

Sygnatura: BKSP-145-IX-133/20

1. 5 czerwca 2020 r. — petycja została złożona do Sejmu.

2. 18 września 2020 r. — skierowano ją do Komisji do Spraw Petycji.

3. 27 stycznia 2021 r. — komisja nie uwzględniła żądania petycji.

Źródło: oficjalna dokumentacja Sejmu. [Zobacz dokumentację petycji na stronie Sejmu]

https://www.sejm.gov.pl/sejm10.nsf/agent.xsp?NrPetycji=BKSP-145-IX-133%2F20&symbol=PETYCJA

https://orka.sejm.gov.pl/opinie9.nsf/nazwa/tabela12_pet/%24file/tabela12_pet.pdf

W lipcu 2020 r. Centrum Informacyjne Sejmu wyjaśniało, że przepisy nie pozwalają odrzucić petycji tylko dlatego, że proponowane rozwiązania są kontrowersyjne. Weryfikacja formalna nie jest tym samym co merytoryczna aprobata propozycji. [4]

Dlatego medialne stwierdzenie, że „rozpatrzenie petycji jest konieczne”, miało podstawę prawną. Nie oznaczało jednak, że Sejm musiał przyjąć proponowaną ustawę.

## 4. Czy taka petycja ma sens i czy zakaz Halloween byłby zgodny z Konstytucją?

Moim zdaniem ten przykład pokazuje, dlaczego prawo do składania petycji jest potrzebne, ale również dlaczego nie każda propozycja, którą obywatel może legalnie przedstawić, powinna zostać uchwalona.

Autor petycji może uważać Halloween za sprzeczne z jego religią, tradycją lub przekonaniami. Ma prawo wyrazić taką opinię i domagać się zmiany prawa. Jednak inni obywatele mają równie istotne prawa do własnych przekonań i sposobu życia.

### Co budziło największe wątpliwości w projekcie?

- Karalność samego przebrania się za czarownicę, wampira czy kościotrupa — ingerowałaby w swobodę wyrażania siebie i organizowania nieszkodliwych wydarzeń.

- Karalność proszenia o cukierki — oznaczałaby ingerencję w zachowanie, które samo w sobie nie musi naruszać niczyich praw.

- Uzasadnianie zakazu ochroną katolickiej tradycji — rodziłoby pytanie, czy państwo może narzucać wszystkim obywatelom normy wynikające z przekonań jednej religii.

Konstytucja gwarantuje wolność sumienia i religii w art. 53, a w art. 25 ust. 2 nakazuje władzom publicznym zachowanie bezstronności w sprawach religijnych i światopoglądowych. Ograniczenia wolności uzewnętrzniania religii muszą spełniać warunki określone w art. 53 ust. 5, a ograniczenia praw i wolności podlegają również ogólnym zasadom art. 31 ust. 3. [5]

To nie oznacza, że każda ustawa odnosząca się do tradycji religijnych jest automatycznie niekonstytucyjna. Państwo może chronić zabytki, miejsca pochówku, porządek publiczny czy prawa innych osób. Czym innym jest jednak ochrona przed konkretną szkodą, a czym innym zakazanie nieszkodliwego zachowania dlatego, że nie odpowiada ono określonej doktrynie religijnej.

W mojej ocenie zakaz Halloween w kształcie opisanym w petycji budziłby bardzo poważne wątpliwości konstytucyjne, zwłaszcza w zakresie proporcjonalności ograniczeń i bezstronności państwa. Ostateczna ocena konkretnej ustawy wymagałaby jednak analizy jej pełnego tekstu.

## 5. Czy Polska jest państwem świeckim, skoro ma konkordat i obchodzi święta religijne?

To ważne rozróżnienie.

Polska jest konstytucyjnie zobowiązana do bezstronności w sprawach religijnych, ale nie stosuje modelu całkowitego odseparowania religii od życia publicznego. Konstytucja wprost dopuszcza współpracę państwa z kościołami i innymi związkami wyznaniowymi.

Dlatego warto rozróżnić trzy pojęcia:

- Państwo wyznaniowe — państwo uprzywilejowuje określoną religię jako podstawę ustroju lub organizacji władzy.

- Państwo świeckie — państwo nie jest podporządkowane władzy religijnej, a relacje z religią reguluje prawo.

- Bezstronność światopoglądowa państwa — władze mają obowiązek traktować przekonania religijne, niereligijne i filozoficzne z poszanowaniem konstytucyjnych zasad.

Właśnie to ostatnie sformułowanie jest szczególnie precyzyjne w odniesieniu do Polski. Nie trzeba twierdzić, że religia nie może być obecna w przestrzeni publicznej. Trzeba natomiast pamiętać, że państwo nie może utożsamiać wszystkich obywateli z jedną religią ani wymagać od nich przyjęcia jej zasad.

## 6. Co z tego wynika w praktyce?

Jeżeli ktoś chciałby złożyć petycję przeciwną ustawowemu zakazowi Halloween albo szerzej — w sprawie ochrony wolności sumienia i światopoglądu — miałby do tego podstawę prawną.

Dobra petycja powinna:

1. Wskazywać konkretny problem prawny, a nie tylko wyrażać oburzenie.

2. Powoływać się na odpowiednie artykuły Konstytucji.

3. Precyzyjnie określać, jakiej zmiany prawa lub działania Sejmu się domaga.

4. Wyjaśniać, dlaczego proponowana zmiana służy ochronie praw obywateli i zasad demokratycznego państwa prawnego.

Podstawą może być art. 63 Konstytucji RP oraz ustawa o petycjach. Oficjalne informacje o procedurze można znaleźć na stronie [Sejmu — Jak złożyć petycję]

Najważniejszy wniosek: autor petycji o Halloween miał prawo przedstawić swój postulat, ale samo to prawo nie dawało mu podstaw do narzucenia całemu społeczeństwu katolickiego sposobu obchodzenia końca października. Zresztą Sejm ostatecznie nie uwzględnił żądania tej konkretnej petycji.

[1] https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2017/1123/text.html

[2] https://www.sejm.gov.pl/sejm10.nsf/page.xsp/jak_zlozyc

[3] https://orka.sejm.gov.pl/opinie9.nsf/nazwa/tabela12_pet/%24file/tabela12_pet.pdf

https://www.sejm.gov.pl/sejm10.nsf/agent.xsp?NrPetycji=BKSP-145-IX-133%2F20&symbol=PETYCJA

[4] Wyjaśnienia CIS nt. doniesień medialnych dotyczących petycji obywatelskich wnoszonych do Sejmu

https://www.sejm.gov.pl/sejm9.nsf/komunikat.xsp?documentId=0483C394B0B452EDC12585A7003A138E

[5] https://trybunal.gov.pl/o-trybunale/akty-normatywne/konstytucja-rzeczypospolitej-polskiej

https://bip.brpo.gov.pl/pl/kategoria-konstytucyjna/art-53-wolnosc-sumienia-i-wyznania

### Pytanie sformułowane ekspercko

Który z kościołów lub związków wyznaniowych legalnie zarejestrowanych w Polsce przewiduje w swojej doktrynie, tradycji lub obrzędowości obchodzenie Halloween, w szczególności w formie zwyczaju „cukierek albo psikus”, polegającego na odwiedzaniu domów i proszeniu o słodycze lub pieniądze?

### Odpowiedź

Na podstawie dostępnych źródeł nie ma podstaw, by wskazać konkretny kościół lub związek wyznaniowy zarejestrowany w Polsce, który nakazuje lub ustanawia w swojej obrzędowości zwyczaj „cukierek albo psikus”. Halloween jest przede wszystkim zwyczajem kulturowym, a nie obowiązkowym obrzędem religijnym.

Wszystkich Świętych i Dzień Zaduszny vs. Halloween – komentarz ekspertki https://www.umcs.pl/pl/komentarze-eksperckie,22097,wszystkich-swietych-i-dzien-zaduszny-vs-halloween-komentarz-ekspertki,174974.chtm

"Cukierek albo psikus". Czy w Halloween można chodzić po domach?

https://dziendobry.tvn.pl/styl-zycia/porady/czy-w-halloween-mozna-chodzic-po-domach-st6184145