Ostrowiec Świętokrzyski www.ostrowiecnr1.pl

Tak, ocet i soda oczyszczona (wodorowęglan sodu) są generalnie znacznie bardziej ekologiczne niż tradycyjne chemiczne środki czystości, ale nie są one w 100% neutralne dla środowiska. Oto zrównoważona ocena na podstawie faktów.

### Zalety ekologiczne

- Oba są biodegradowalne i nietoksyczne dla ludzi, zwierząt oraz większości ekosystemów (w porównaniu do detergentów zawierających fosforany, chlor czy syntetyczne surfaktanty, które zanieczyszczają wody i powodują eutrofizację).

- Są naturalne, tanie i skuteczne do wielu zadań (np. ocet rozpuszcza kamień i tłuszcz, soda działa jako delikatny ścierniwo i neutralizuje zapachy).

- Zużywają mniej opakowań plastikowych (kupowane w dużych ilościach lub w papierze/kartonach) i nie zawierają mikroplastików czy "wiecznych chemikaliów" (PFAS).

- W porównaniu do komercyjnych środków czystości, ich wpływ na środowisko jest łagodniejszy – nie emitują lotnych związków organicznych (VOC) w takim stopniu.

### Wady i ograniczenia ekologiczne

- Produkcja octu — Naturalny ocet (z fermentacji alkoholu) ma niski wpływ, ale tańszy ocet spożywczy/czyszczący często pochodzi z syntetycznego kwasu octowego (z petrochemii, czyli ropy naftowej). To zwiększa ślad węglowy i zanieczyszczenia związane z wydobyciem ropy.

- Produkcja sody — Głównie z wydobycia minerału trony (w USA, np. Wyoming). Kopalnie mają wpływ: zużycie energii, wody, emisje (np. metan, tlenki azotu) i zaburzenia siedlisk zwierząt. Zasoby są ogromne (na tysiące lat), ale to wciąż przemysł wydobywczy – nie odnawialny.

- Mieszanie octu z sodą → Popularny "fizzing" trik (musująca reakcja) neutralizuje oba składniki – powstaje głównie woda, CO₂ i octan sodu (neutralny, ale bez mocy czyszczącej). Lepiej używać ich osobno: soda do szorowania, ocet do odkamieniania.

- Wpływ na wodę → W dużych ilościach spłukiwane do kanalizacji mogą zmieniać pH wód i być toksyczne dla życia wodnego (choć znacznie mniej niż chemiczne środki).

### Podsumowanie

Tak, akcja ostrowieckiego Koła Gospodyń Miejskich ma sens – promowanie octu i sody to dobry krok w kierunku mniej toksycznego i bardziej zrównoważonego sprzątania, zwłaszcza dla dzieci i codziennego użytku. To realna alternatywa dla agresywnej chemii domowej, która zanieczyszcza rivers i oceans.

Jeśli chcesz być jeszcze bardziej eco:

- Wybieraj ocet naturalny (np. jabłkowy lub spirytusowy z fermentacji, nie syntetyczny).

- Sodę kupuj w dużych opakowaniach.

- Używaj oszczędnie i łącz z wodą/mydłem roślinnym.

To nie idealne zero-waste, ale zdecydowanie lepsze niż większość sklepowych sprayów!

Ciekawe czy jednostki budżetowe miasta (w tym szkoły), jak i spółki miejskie sprzatają PIĘKNIE i przede wszystkim TANIO.

> Przepisy na ekologiczne środki czystości

> Zrównowazone alternatywy dla octu i sody

Tak, trona (po polsku często nazywana troną) to naturalny minerał evaporitowy o wzorze chemicznym Na₃H(CO₃)₂·2H₂O (dwuwęglan trisodowy dihydrat, znany też jako seskwiwęglan sodu).

### Co to jest trona?

Jest to główny naturalny surowiec do produkcji sody oczyszczonej (wodorowęglanu sodu, NaHCO₃) i sody kalcynowanej (węglanu sodu, Na₂CO₃). Po wydobyciu i przetworzeniu (głównie przez kalcynację, czyli ogrzewanie) trona zamienia się w te związki.

Największe złoża trony na świecie znajdują się w basenie Green River w stanie Wyoming (USA) – to tam wydobywa się ok. 90% sody naturalnej w USA i znaczną część światowej produkcji. Inne złoża są w Turcji, Kenii, Botswanie czy Egipcie. W Polsce nie ma znaczących złóż trony, więc soda oczyszczona produkowana u nas (np. metodą Solvaya) jest syntetyczna, z soli kamiennej i wapienia – co jest bardziej energochłonne i mniej ekologiczne.

### Wpływ na ekologiczność sody

Jak wspominałem wcześniej, soda z trony jest bardziej ekologiczna niż syntetyczna:

- Niższy ślad węglowy (nawet o 36% mniejszy niż chińska soda syntetyczna).

- Mniejsze zużycie energii i wody (zwłaszcza przy nowoczesnej metodzie "solution mining" – rozpuszczanie pod ziemią i pompowanie roztworu).

- Mniej odpadów toksycznych.

Ale wydobycie trony to wciąż przemysł górniczy: zaburzenia terenu, zużycie wody, emisje (np. metan z kopalń w Wyoming), zanieczyszczenia powietrza i potencjalny wpływ na lokalne ekosystemy. Nie jest to zero-waste, ale zdecydowanie lepsze niż produkcja syntetyczna, która generuje więcej CO₂ i odpadów chemicznych.

Jeśli kupujesz sodę oczyszczoną, ta z USA lub Turcji (naturalna z trony) będzie "zielona" opcją – choć w Polsce trudniej o taką w czystej formie. Podsumowując: trona to klucz do bardziej zrównoważonej sody, ale jak każdy surowiec – ma swój koszt środowiskowy!