Czy wiadomo coś o greckich komunistach, którzy emigrowali do Polski po 2 Wojnie Światowej?
Tak. To jest mało znany, ale bardzo ciekawy fragment historii Polski i Grecji.
### Kim byli ci Grecy?
W większości byli to zwolennicy lub sympatycy greckiego ruchu komunistycznego, który przegrał wojnę domową w Grecji (1946–1949). Po klęsce komunistycznej Komunistyczna Partia Grecji tysiące partyzantów, ich rodzin oraz cywilów uciekło do państw bloku wschodniego, w tym do Polski. [1]
### Ilu ich przybyło?
Szacunki różnią się w zależności od źródła, ale do Polski trafiło około 13–14,5 tysiąca Greków i Macedończyków oraz kilka tysięcy dzieci. Była to jedna z największych grup greckich uchodźców politycznych w Europie Wschodniej. [1]
### Gdzie ich osiedlano?
Najpierw trafiali głównie na Dolny Śląsk, do miejscowości takich jak:
* Lądek-Zdrój
* Szczawno-Zdrój
* Duszniki-Zdrój
* Międzygórze
Później tworzyli większe skupiska m.in. na Pomorzu Zachodnim, w okolicach Zgorzelec, Wrocław, Szczecin oraz w Bieszczadach. [1]
### Jak traktowała ich Polska Ludowa?
To jest najbardziej interesujący aspekt.
W przeciwieństwie do wielu innych uchodźców politycznych na świecie, greccy komuniści byli w PRL traktowani raczej jako sojusznicy ideologiczni niż zwykli uchodźcy.
Otrzymywali:
* mieszkania,
* pracę,
* opiekę medyczną,
* edukację dla dzieci,
* możliwość tworzenia własnych organizacji społecznych i kulturalnych. [2]
Państwo polskie uznawało ich za ofiary „imperialistycznej” strony wojny domowej, co wpisywało się w ówczesną propagandę bloku wschodniego.
### Czy wszyscy byli komunistami?
Nie.
To jeden z najczęstszych błędów.
Wśród przybyłych byli:
* żołnierze komunistycznej partyzantki,
* działacze partyjni,
* członkowie rodzin,
* kobiety,
* dzieci,
* osoby, które po prostu znalazły się po stronie przegranych.
Wielu ludzi nie prowadziło aktywnej działalności politycznej, ale zostało ewakuowanych razem z rodzinami [1]
### Czy wrócili do Grecji?
Część tak.
Po liberalizacji sytuacji politycznej w Grecji w latach 70. i 80. wielu emigrantów wróciło do ojczyzny.
Inni zostali w Polsce na stałe.
Dlatego do dziś można spotkać polskich obywateli o greckich nazwiskach, których rodziny przybyły właśnie po wojnie domowej. [2]
### Historyczna ciekawostka
Z perspektywy historyka można powiedzieć, że była to jedna z niewielu sytuacji w XX wieku, gdy Polska stała się krajem przyjmującym znaczną liczbę uchodźców politycznych z zagranicy.
Paradoks polega na tym, że uchodźcy ci nie uciekali przed komunizmem, lecz właśnie dlatego, że byli związani z ruchem komunistycznym, który przegrał walkę o władzę w swoim kraju. Dlatego ich historia jest zupełnie inna niż późniejsze losy uchodźców z państw komunistycznych uciekających na Zachód. [3]
Z punktu widzenia historii zimnej wojny greccy uchodźcy w PRL byli jednym z najbardziej widocznych przykładów tego, jak konflikty ideologiczne między Wschodem a Zachodem wpływały na los zwykłych ludzi, którzy często przez dziesięciolecia żyli z dala od swojej ojczyzny. [3]
[1]: https://szczecin.ap.gov.pl/news/pl/spolecznosc-grecka-i-macedonska-na-pomorzu-zachodnim-po-ii-wojnie-swiatowej "Społeczność grecka i macedońska na Pomorzu Zachodnim po II wojnie światowej | Archiwum Państwowe w Szczecinie"
[2]: https://www.moja-grecja.pl/polsko-greckie-zwiazki/fala-imigracji "Moja Grecja - Fala greckiej imigracji"
[3]: https://ipn.gov.pl/pl/wydawnictwo/ksiazki/27609,PRL-a-wojna-domowa-w-Grecji-The-Polish-Peoples-Republic-and-the-Greek-Civil-War.html "PRL a wojna domowa w Grecji / The Polish People’s Republic and the Greek Civil War - Książki Instytut Pamięci Narodowej"
